Gözlüksüz net görmek isteyen birçok kişi göz doktoruna "Lazer ameliyatı bana uygun mu?" sorusuyla başvurur. Halk arasında "göz çizdirme" olarak da bilinen lazerle göz ameliyatı, korneayı mikroskobik düzeyde yeniden şekillendirir; böylece ışık retinaya doğru odaklanır ve numara azalır ya da ortadan kalkar.
Hangi yöntemin, hatta lazerin kendisinin uygun olup olmadığı; numaranıza, korneanızın kalınlığı ve şekline, gözyaşı tabakanıza, yaşınıza ve beklentilerinize bağlıdır. Prof. Dr. Elif Betül Türkoğlu'nun muayenehanesinde amaç, gözünüzün lazer tedavisine uygunluğunu değerlendirmek ve seçenekleri artıları ve eksileriyle açıkça anlatmaktır. Yüksek numaralarda ve 40–45 yaşından sonra ise lens tabanlı çözümler çoğu zaman güçlü bir alternatiftir.
Miyop, hipermetropi ve astigmat nedir?
- Miyop: Uzağı bulanık görürsünüz. Göz normalden uzun ya da kornea daha kavisli olduğu için ışık retinanın önünde odaklanır.
- Hipermetropi: Yakını, yüksek numaralarda uzağı da görmekte zorlanırsınız. Işık retinanın arkasına odaklanır; gençlikte gözün uyum gücüyle kısmen telafi edilebilir, yaşla belirginleşir.
- Astigmat: Kornea ya da göz merceği farklı yönlerde farklı kavislere sahiptir; her mesafede bulanık veya çarpık görme yapar.
- Presbiyopi: Bir kırma kusuru değil, 40'lı yaşlarda göz merceğinin esnekliğini kaybetmesiyle yakını görmenin zorlaşmasıdır. Lazer ameliyatı presbiyopiyi durdurmaz (bkz. presbiyopi tedavisi).
Miyop, hipermetropi ve astigmat tedavisinde lazer yöntemleri
Lazerle numara düzeltmede kullanılan yöntemlerin hepsi korneayı yeniden şekillendirir; aralarındaki fark, lazerin korneanın hangi katmanına ve nasıl uygulandığıdır. Muayenehanenin hizmetleri arasında no-touch (Trans-PRK), LASIK ve SMILE lazer tedavileri yer alır; hangisinin size uygun olduğu uygunluk muayenesinden sonra belirlenir.
| PRK / no-touch | LASIK | SMILE | |
|---|---|---|---|
| Korneada kapak | Yok | Var | Yok (küçük kesi) |
| İlk günler | Batma ve ağrı daha belirgin | Genellikle hafif rahatsızlık | Genellikle hafif rahatsızlık |
| Görmenin netleşmesi | Daha yavaş | Genellikle hızlı | Görece hızlı |
| Sık tercih edildiği durumlar | İnce kornea, yüze darbe riski olan sporlar | Geniş numara aralığı | Miyop ve miyopik astigmat |
No touch lazer (Trans-PRK) ve PRK
PRK'de korneanın en üstteki ince örtü tabakası (epitel) kaldırılır ve lazer doğrudan kornea yüzeyine uygulanır. "No touch" lazer olarak da bilinen transepitelyal PRK (Trans-PRK) yönteminde epitel de lazerle kaldırılır; göze cerrahi alet değmez ve korneada kapak (flep) oluşturulmaz. Epitelin yeniden kapanması birkaç gün sürdüğünden ilk günlerde batma ve ağrı daha belirgindir, görmenin netleşmesi daha yavaştır; bu sürede göze koruyucu bir kontakt lens takılır.
LASIK
Korneada mekanik bir bıçakla (mikrokeratom) ya da femtosaniye lazerle ince bir kapak (flep) hazırlanır ve kaldırılır; alttaki dokuya excimer lazer uygulanır ve kapak yerine yatırılır. Görme genellikle hızlı düzelir ve rahatsızlık azdır; kapakla ilgili nadir sorunlar ve kuruluk dikkat edilmesi gereken başlıca noktalardır.
SMILE lazer
SMILE (lentikül çıkarma) yönteminde femtosaniye lazer, korneanın içinde ince ve mercek biçimli bir doku parçası (lentikül) oluşturur; bu doku birkaç milimetrelik küçük bir kesiden çıkarılır ve kapak oluşturulmaz. Ağırlıklı olarak miyop ve miyopik astigmatta kullanılır. Çalışmalarda LASIK'e benzer görme sonuçları bildirilmiş, kornea sinirleri daha az etkilendiği için bazı çalışmalarda kuruluk ölçümleri daha iyi bulunmuştur.
Excimer lazer nedir?
Excimer lazer, kornea dokusunu çevresine ısı hasarı vermeden mikron düzeyinde buharlaştırarak yeniden şekillendiren ultraviyole bir lazerdir. PRK, no-touch (Trans-PRK) ve LASIK'te numarayı düzelten lazer excimer lazerdir; bu nedenle "excimer lazer tedavisi" ifadesi çoğu zaman bu yöntemler için kullanılır. SMILE'da ise işlemin tamamı femtosaniye lazerle yapılır. Asıl önemli olan lazerin adı değil, gözünüze hangi yöntemin uygun olduğudur.
Kimler lazer için uygundur?
Uygunluk, birkaç ölçümün birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir. ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) hasta bilgilendirmesine göre şu durumlarda lazer uygun olmayabilir:
- 18 yaşından küçük olmak (FDA'ya göre bu yaş grubunda LASIK için onaylı lazer yoktur),
- son bir yıl içinde gözlük veya kontakt lens numaranızın değişmiş olması,
- gebelik, emzirme ya da numarayı dalgalandıran hormonal durumlar ve ilaçlar,
- yara iyileşmesini etkileyen otoimmün hastalıklar, bağışıklık yetmezliği veya diyabet,
- yüze darbe almanın olağan olduğu boks, güreş ve dövüş sporları,
- belirgin göz kuruluğu, kapak kenarı iltihabı, geniş göz bebekleri, ince kornea ya da daha önce geçirilmiş refraktif cerrahi.
Bunlara ek olarak keratokonus (korneanın incelip koni biçiminde öne doğru bombeleşmesi) ya da keratokonus şüphesi olan gözlerde lazer, korneayı daha da zayıflatabileceğinden genellikle uygulanmaz. Göz kuruluğu tedavi edilmeden yapılan ölçümler de yanıltıcı olabilir (bkz. göz kuruluğu).
Uygunluk muayenesinde neler yapılır?
- Gözlük numarasının, gerekirse uyum kası damlayla gevşetilerek ölçülmesi
- Kornea topografisi ve tomografisi: korneanın ön ve arka yüzeyinin haritası ve keratokonus taraması
- Pakimetri: kornea kalınlığının ölçümü
- Loş ışıkta göz bebeği çapı ve gözyaşı testleri
- Göz içi basıncı ve büyütülmüş göz dibi muayenesi; yüksek miyoplarda retina çevresindeki zayıf alanlar ve yırtıklar da araştırılır (bkz. retina hastalıkları)
Kontakt lensler korneanın şeklini geçici olarak değiştirebildiği için ölçümlerden önce bir süre lens takmamanız istenir; süreyi randevu alırken öğrenebilirsiniz.
40–45 yaşından sonra neden lens tabanlı çözümler düşünülür?
Lazer ameliyatı uzağı düzeltir, ancak yaşla gelişen yakın görme sorununu çözmez. FDA'nın da vurguladığı gibi, ameliyattan önce okuma gözlüğü kullanıyorsanız ameliyattan sonra da kullanmanız gerekebilir; hipermetroplarda ameliyatla kazanılan görme düzeyi yaşla birlikte azalabilir. Bir gözün uzağa, diğerinin yakına ayarlandığı monovizyon bazı kişilerde seçenek olsa da herkes buna uyum sağlayamaz.
Bu yaşlarda göz merceğinde yaşlanma ve erken katarakt değişiklikleri de başlayabilir. Lazerden birkaç yıl sonra katarakt ameliyatı gerekecekse, doğrudan lensle yapılan bir düzeltme daha mantıklı olabilir:
- Refraktif lens değişimi: Doğal lens alınır, yerine gözün numarasına göre hesaplanmış bir göz içi lens yerleştirilir. Trifokal veya EDOF gibi akıllı lenslerle uzak, orta ve yakın mesafede gözlük ihtiyacı azaltılabilir; ileride katarakt gelişmez.
- Yüksek hipermetropide ve kornea cerrahisine uygun olmayan (ince kornea, kuru göz, çok yüksek numara) gözlerde de lens tabanlı seçenekler öne çıkar.
- Göz içi bir ameliyat olduğundan riskleri farklıdır; özellikle genç ve yüksek miyop hastalarda retina dekolmanı riski ayrıca konuşulmalıdır.
İki yaklaşımın ayrıntılı karşılaştırması için lens değişimi mi, lazer mi? yazısına bakabilirsiniz. Katarakt ve akıllı lens ameliyatları, Prof. Dr. Türkoğlu'nun başlıca cerrahi alanları arasındadır.
ICL (göz içi kontakt lens) nedir?
ICL, doğal lens yerinde bırakılarak iris ile doğal lens arasına yerleştirilen, katlanabilir ince bir göz içi lenstir (fakik göz içi lens). Kornea dokusu inceltilmediği için özellikle yüksek miyopide, korneası ince olan ya da lazer için uygun bulunmayan ve henüz yakın görme sorunu başlamamış kişilerde seçenek olabilir. Gerektiğinde çıkarılabilir; uzun dönemde katarakt, göz içi basıncı artışı ve kornea iç yüzey hücrelerinde (endotel) kayıp gibi riskler nedeniyle düzenli kontrol gerektirir.
Riskleri ve yan etkileri nelerdir?
FDA'nın saydığı riskler arasında göz kuruluğu; özellikle gece ışıkların çevresinde parlama, halka ve çift görme; eksik veya fazla düzeltme ile nadiren kalıcı görme kaybı bulunur. LASIK'te kapakla ilgili sorunlar ve çok nadiren korneanın zayıflayarak öne doğru bombeleşmesi (ektazi) görülebilir. Hiçbir yöntem gözlüksüz görmeyi kesin olarak vaat edemez; amaç gözlük ve lens bağımlılığını belirgin biçimde azaltmaktır.
Antalya'da uygunluk değerlendirmesi
Prof. Dr. Türkoğlu muayenede ölçümlerinizi değerlendirir; lazer yöntemlerinin ve lens tabanlı seçeneklerin sizin gözünüz için artılarını ve eksilerini açıklar. Lazer tedavisi uygun bulunursa tedavinin nasıl ve nerede yapılabileceği konusunda bilgilendirilirsiniz; lens tabanlı bir çözüm daha uygunsa seçenekler ayrıntılı olarak ele alınır. Randevu için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Lazer ameliyatı için yaş sınırı var mı?
Lazer için genellikle 18 yaşın üzerinde olmak ve numaranın en az bir yıldır değişmemiş olması gerekir. Üst yaş sınırından çok gözün durumu önemlidir: 40–45 yaşından sonra yakın görme sorunu ve göz merceğindeki değişiklikler başladığı için bu yaşlarda lens tabanlı seçenekler de mutlaka konuşulmalıdır.
Lazer ameliyatı ağrılı mı?
Göz damlalarla uyuşturulduğu için işlem sırasında genellikle ağrı olmaz; kısa süreli basınç hissedilebilir. PRK ve no-touch yönteminde yüzey tabakası iyileşene kadar ilk birkaç gün batma ve ağrı daha belirgindir. LASIK ve SMILE'dan sonra rahatsızlık genellikle hafiftir ve kısa sürer.
Lazerden sonra numara geri gelir mi?
Çoğu hastada sonuç uzun süre korunur. Ancak özellikle yüksek numaralarda numaranın bir kısmı zamanla geri gelebilir ve ek düzeltme gerekebilir. Ayrıca lazer, yaşla gelişen yakın görme sorununu ve kataraktı önlemez; bu değişiklikler ileride ayrı bir değerlendirme gerektirir.
Antalya'da lazerle göz ameliyatı fiyatları ne kadar?
Fiyat; seçilen yönteme (no-touch/Trans-PRK, LASIK veya SMILE), bir ya da iki gözün tedavi edilmesine, kornea topografisi gibi uygunluk tetkiklerine, tedavinin yapılacağı yere ve kontrollere göre değişir; yüksek numaralarda ileride ek düzeltme gerekirse ne olacağını da sorun. Uygunluk muayenesinden sonra size kişisel bir fiyat bilgisi verilir. Gözlüğe bağımlılığı azaltmak için yapılan lazer tedavileri çoğu zaman isteğe bağlı işlemler olarak değerlendirildiğinden, SGK'nın ve özel sigortanızın neyi karşılayacağını önceden sorun.
Lazer mi, ICL mi, akıllı lens mi?
Karar; yaşınıza, numaranıza, kornea kalınlığı ve yapısına, göz merceğinin durumuna ve beklentilerinize göre verilir. Genel olarak, kendi lensi yakına hâlâ odaklanabilen genç kişilerde lazer veya ICL; okuma gözlüğü ihtiyacı ve göz merceğindeki değişiklikler başladığında ise lens değişimi öne çıkar.
Keratokonusum var; lazer olabilir miyim?
Keratokonusta kornea zaten ince ve zayıf olduğundan lazerle doku alınması genellikle uygun değildir ve hastalığın ilerlemesine yol açabilir. Bu gözlerde önce hastalığın ilerleyip ilerlemediği izlenir; korneayı güçlendiren çapraz bağlama (cross-linking) tedavisi ve özel kontakt lensler gibi seçenekler gündeme gelir.
Lazer ameliyatı ileride katarakt ameliyatını etkiler mi?
Etkileyebilir. Lazerle şekli değiştirilmiş korneada katarakt ameliyatında takılacak lensin gücünü hesaplamak daha zordur ve özel formüller gerekir. Eski ölçüm kayıtlarınız bu hesaplamaya yardımcı olabileceğinden lazer ameliyatınıza ait raporları saklamanız önerilir.
Kaynaklar
- US Food and Drug Administration. When is LASIK not for me? fda.gov
- US Food and Drug Administration. What are the risks and how can I find the right doctor for me? fda.gov
- EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Keratorefractive Lenticule Extraction (KLEx) Surgeries. eyewiki.org
- EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Intraocular Refractive Surgery. eyewiki.org
- EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Intraocular Lens Power Calculation after Corneal Refractive Surgery. eyewiki.aao.org
- National Eye Institute (NEI). Refractive Errors. nei.nih.gov