Torik Lens: Katarakt veya Lens Değişimi Ameliyatında Astigmatın Düzeltilmesi

Katarakt ameliyatı veya refraktif lens değişimi gereken birçok kişide astigmat da vardır. Standart bir göz içi lens astigmatı düzeltmez; bu yüzden başarılı geçen bir ameliyattan sonra bile gözlüksüz görme bulanık kalabilir. Torik lens ise astigmat düzeltmesini yeni lensin içine yerleştirir.

Bu sayfada torik lensin ne zaman düşünülmeye değer olduğunu, ölçümlerin ve hizalamanın nasıl yapıldığını, lens dönerse ne olacağını ve alternatifleri bulacaksınız. Tüm lens seçenekleri için akıllı lens ameliyatı sayfasına bakabilirsiniz.

Astigmatlı gözde katarakt ameliyatı: neden önemli?

Astigmatta gözün ön yüzündeki saydam pencere (kornea) bir yönde diğerine göre daha dik kavislidir; futbol topundan çok bir rugby topunu andırır. Işık iki farklı noktada odaklanır, bu yüzden görme her mesafede bulanık veya çarpık olur.

Gözün doğal lensi de bir miktar astigmata katkıda bulunabilir, ancak ameliyatta çıkarıldığı için yeni lensin düzeltmesi gereken, korneanın astigmatıdır. Düzeltilmezse okumanın yanı sıra uzak için de gözlük gerekebilir; ayrıca amacı gözlüksüz görme olan presbiyopi düzeltici lenslerin yararını azaltır.

Avrupa kılavuzu (ESCRS, 2024), kornea astigmatı 1,0 diyoptri (D) veya üzerinde olduğunda torik lens düşünülmesini önerir; kanıt düzeyini 2,0 D üzerinde güçlü, 1,5 D üzerinde orta olarak değerlendirir. Daha küçük astigmat değerleri çoğu zaman başka yollarla yönetilebilir (aşağıdaki alternatiflere bakın).

Torik lens nasıl çalışır?

Torik lens iki düzeltmeyi birleştirir: her göz içi lensin sahip olduğu sferik güç ve kornea astigmatını ortadan kaldıran, tek bir yönde etkili ek bir silindirik güç. Lensin üzerindeki küçük işaretler bu ek gücün yönünü gösterir. Ameliyat sırasında lens, kapsülün içinde işaretler planlanan açıyla, yani korneanın en dik eğrisiyle aynı hizaya gelene kadar döndürülür.

Torik lens, simetrik bir yapı gösteren düzenli astigmatı düzeltir. Keratokonus ve korneanın incelmesiyle seyreden diğer durumların (ektazi) ya da kornea skarlarının neden olduğu düzensiz astigmata uygun değildir.

Ölçümler ve hizalama nasıl yapılır?

Torik lens planlaması hassas ölçümlere dayanır:

• Kornea topografisi veya tomografisi korneanın şeklini haritalar; astigmatın miktarını ve yönünü ölçer, düzenli olduğunu doğrular. ESCRS, astigmat varsa bu tetkiki ameliyat öncesi değerlendirmeye dahil eder.
• Optik biyometri gözün uzunluğunu ve korneanın eğriliğini ölçer; İngiltere'de NICE, lens gücünün hesaplanmasında bu yöntemi önerir.
• Gözyaşı filmi önce kontrol edilir, çünkü dengesiz bir gözyaşı filmi kornea ölçümlerini bozabilir; ESCRS, göz kuruluğunun ameliyattan önce teşhis edilip tedavi edilmesini önerir.
• Hesaplama, silindirik gücü ve lensin yerleştirileceği tam açıyı belirlemek için bu ölçümleri birleştirir.

Ameliyat günü, siz dik otururken göz üzerine genellikle referans işaretleri konur, çünkü yattığınızda göz hafifçe dönebilir; bunun yerine görüntü rehberli bir sistem de kullanılabilir. Ameliyatın sonunda lens planlanan açısına döndürülür ve konumu kontrol muayenelerinde denetlenir.

Torik lens dönerse ne olur?

Torik lens ancak planlanan açıda kaldığı sürece işe yarar. Amerikan Oftalmoloji Akademisi'nin (AAO) çevrim içi ansiklopedisi EyeWiki, yaygın kullanılan bir torik tasarımda her 3 derecelik dönmenin düzeltmeyi yaklaşık %10 azalttığını, yani derece başına kaybın yaklaşık %3,3 olduğunu belirtir. Dolayısıyla planlanan açısından 10 derece sapmış bir lens, astigmat düzeltmesinin yaklaşık üçte birini kaybeder.

Lensin dönmesi; lensi taşıyan liflerin (zonüller) zayıf olduğu, lens kapsülünün yırtıldığı, göz bebeğinin iyi büyümediği veya daha önce retina ya da glokom ameliyatı geçirilmiş gözlerde daha fazla sorun oluşturur; EyeWiki bunları göreceli kontrendikasyonlar arasında sayar. Lens önemli ölçüde döndüyse genellikle kısa ikinci bir işlemle yerine çevrilebilir; kalan astigmat da gözlük veya lazer tedavisiyle düzeltilebilir.

Monofokal, EDOF ve trifokal lenslerin torik versiyonları var mı?

Evet. Lens platformlarının çoğunun torik versiyonu vardır; bu yüzden hangi lens ailesini seçerseniz seçin astigmat düzeltilebilir:

• torik monofokal lensler: tek mesafede net görme için; diğer mesafeler için gözlük gerekir;
• torik EDOF lensler: örneğin 1 D veya üzeri astigmat için TECNIS PureSee'nin torik versiyonu;
• torik trifokal lensler: örneğin üreticisinin +1,0 ile +12,0 D arasındaki silindirik güçler için sunduğu ZEISS AT LISA tri toric.

Presbiyopi düzeltici lenslerde astigmatın doğru düzeltilmesi özellikle önemlidir, çünkü amaç birden fazla mesafede gözlüksüz iyi görmedir; düzensiz astigmat varsa multifokal lensler dikkatle değerlendirilmelidir. Bkz. trifokal lens ve EDOF lens. Yukarıdaki lens adları piyasadan örneklerdir, muayenehanede kullanılan lensler değildir.

Torik lensin alternatifleri nelerdir?

• Kesinin yeri. Küçük astigmat değerlerinde ana kesi dik eksene yerleştirilebilir (“on-axis” cerrahi) veya kornea kenarında limbal gevşetici kesiler yapılabilir; NICE, astigmatı azaltmak için bunların düşünülmesini önerir.
• Lazerle arkuat kesiler. Lazerle katarakt ameliyatında femtosaniye lazer, astigmatı azaltmak için korneada kavisli (arkuat) kesiler yapabilir.
• Ameliyattan sonra gözlük veya kontakt lens.
• Işıkla ayarlanabilir lens: yaklaşık 3,0 D'ye kadar silindirik güç dahil olmak üzere gücü, ameliyattan sonra UV ışıkla ince ayarlanabilir; birkaç haftaya yayılan birkaç kontrol gerektirir.

Hangi yaklaşımın uygun olduğu astigmatın miktarına ve tipine, ayrıca lens tercihinize bağlıdır; bkz. göz içi lens seçimi.

Antalya'da torik lens planlaması

Prof. Dr. Elif Betül Türkoğlu korneanızın şeklini ve gözün tamamının sağlığını değerlendirir, torik lensin önerilip önerilmediğini açıklar ve lensin gücünü ve konumunu sizinle birlikte planlar. Torik versiyon genellikle lensin maliyetini artırır; bkz. akıllı lens ve katarakt fiyatları.