Göz kanseri tedavilerinin listesini ilk kez duyduğunuzda her şey bir anda fazla gelebilir: radyoaktif plaklar, proton ışınları, lazerler, iğneler, göz damlaları, ameliyatlar ve yeni ilaçlar. Oysa bu yöntemlerin çoğunun amacı aynıdır: tümörü kontrol altına almak ve güvenli olduğu her durumda gözü ve görmeyi olabildiğince korumak.
Aşağıda her yöntemin ne yaptığını, hangi tümörlere uygun olduğunu ve gözünüz için ne anlama geldiğini sade bir dille bulacaksınız.
Göz kanseri tedavisinin amacı nedir?
Her tedavi planı üç hedefi bu sırayla gözetir: kanseri kontrol altına almak ve yaşamı korumak, gözü korumak, görmeyi olabildiğince kurtarmak.
Gözü koruyan tedaviye geçiş sağlam kanıtlara dayanır. Büyük bir Amerikan çalışması olan COMS, orta büyüklükte koroid melanomu olan hastaları inceledi. Koroid, retinanın altındaki kan damarı tabakasıdır. Radyoaktif plak uygulanan hastalar, gözü alınanlar kadar uzun yaşadı.
%85
Dublin'de tedavi edilen 310 hastayı kapsayan ve 2026'da yayımlanan bir çalışmada hastalar ortalama 6 yıldan uzun izlendi. Plak veya proton tedavisinden sonra tümörlerin yaklaşık %95–96'sı kontrol altına alındı. Hastaların yaklaşık %94–96'sı gözünü korudu.
Göz kanserinde tedavi yöntemleri nelerdir, hangi tümöre hangisi uygulanır?
Tabloda her tümör için sık kullanılan ilk seçenekler yer alıyor. Bu sadeleştirilmiş bir rehberdir. Sizin bulgularınız seçimi değiştirebilir.
| Tümör | Sık kullanılan ilk seçenekler | Göz korunuyor mu? |
|---|---|---|
| Şüpheli koroid nevüsü veya ne olduğu belirsiz leke | Düzenli fotoğraf ve taramalarla takip; büyürse tedavi | Evet |
| Küçük veya orta büyüklükte uvea melanomu | Radyoaktif plak tedavisi (brakiterapi); proton veya stereotaktik radyoterapi; seçilmiş küçük tümörlerde fotodinamik tedavi (FDT) veya termoterapi | Evet, çoğu durumda |
| Büyük uvea melanomu, optik sinire yayılım veya görmeyen, ağrılı göz | Orbita implantıyla birlikte gözün alınması (enükleasyon); seçilmiş büyük tümörlerde radyoterapi | Bazen |
| İris melanomu | Değişmiyorsa takip; büyüyorsa cerrahi çıkarma veya radyoterapi | Genellikle |
| Retinoblastom, küçük tümörler | Lazer, termoterapi veya kriyoterapi (dondurma tedavisi), çoğu zaman kemoterapiyle birlikte | Evet |
| Retinoblastom, ileri evre | Gözün atardamarına ya da damar yoluyla kemoterapi; vitreustaki tümör "tohumları" için göz içine iğne; çok ileri evredeki gözlerin çoğunda gözün alınması | Çoğu zaman, ama her zaman değil |
| Vitreoretinal lenfoma | Göz içine metotreksat veya rituksimab iğneleri; radyoterapi veya tüm vücuda yönelik tedavi | Evet |
| Koroid metastazı | Kaynak kanserin tedavisi; göz için radyoterapi veya FDT | Evet |
| Koroid hemanjiomu (iyi huylu) | Takip; sıvı görmeyi bozuyorsa FDT | Evet |
| Oküler yüzey skuamöz neoplazisi (OSSN) | Kemoterapi veya interferon içeren göz damlaları ya da kriyoterapiyle birlikte cerrahi çıkarma | Evet |
| Konjonktiva melanomu | Tümöre dokunmadan (no-touch) cerrahi çıkarma ve kriyoterapi; ardından damla veya radyoterapi | Genellikle |
| Konjonktiva veya orbita lenfoması (yavaş seyirli) | Düşük doz radyoterapi; rituksimab; seçilmiş olgularda doksisiklin | Evet |
| Göz kapağında bazal hücreli karsinom | Kenarları kontrol edilerek çıkarma (Mohs cerrahisi veya frozen kesit), ardından kapağın onarımı | Evet |
| Diğer göz kapağı kanserleri (sebase, skuamöz, Merkel hücreli) | Kenarları kontrol edilerek daha geniş çıkarma; gerekirse radyoterapi veya lenf bezlerinin değerlendirilmesi | Genellikle |
| İyi huylu orbita tümörleri | Takip ya da göz çukuruna yapılan bir ameliyatla (orbitotomi) tamamen çıkarma | Evet |
| Orbital rabdomiyosarkom (çocuklar) | Biyopsi, ardından kemoterapi ve radyoterapi | Genellikle |
| Metastatik uvea melanomu | HLA-A*02:01 pozitifse tebentafusp; karaciğere yönelik tedavi; immünoterapi; klinik araştırmalar | Geçerli değil |
Ne zaman yalnızca takip yeterlidir?
Her göz tümörü hemen tedavi gerektirmez. Oluşum iyi huyluysa takip bilinçli bir seçimdir. Küçük, koyu bir lekenin zararsız bir ben (nevüs) mi, erken bir melanom mu olduğu henüz belli değilse de öyledir. Tedavi tümörden daha fazla risk taşıyorsa takip yine mantıklıdır. Genel sağlığı zayıf bazı ileri yaştaki hastalarda durum böyledir.
Her kontrolde leke aynı yöntemlerle ölçülür: fotoğraf, ultrason, OCT (retinanın ayrıntılı kesit görüntüsü) ve otofloresans görüntüleri. Leke değişmiyorsa kontroller seyrekleşir. Görüntülerde belgelenen büyüme, tedaviye geçmek için başlıca işarettir.
Radyasyon göz tümörlerini nasıl tedavi eder?
Radyasyon, uvea melanomunda gözü korumak için en sık kullanılan tedavidir. Retinoblastom, lenfoma, metastazlar ve bazı göz yüzeyi, göz kapağı ve orbita kanserlerinde de kullanılır.
- Radyoaktif plak tedavisi (brakiterapi). Radyoaktif tohumlar taşıyan küçük bir disk, tümörün tam üstüne gelecek şekilde gözün dış duvarına dikilir. Tohumlarda genellikle iyot-125 veya rutenyum-106 kullanılır. Plak birkaç gün sonra çıkarılır. Radyasyon dozu plaktan uzaklaştıkça hızla azalır ve gözün geri kalanı korunur. Plak, radyasyon onkolojisi ve medikal fizik ekipleriyle birlikte planlanır ve yerleştirilir.
- Proton ışın tedavisi. Dışarıdan verilen proton ışını tümörün içinde durur. Işının hedeflenmesine göze dikilen küçük işaretleyiciler yardım eder. Daha çok büyük tümörlerde ya da optik sinirin hemen yanındaki tümörlerde kullanılır. Dünyada bu tedaviyi sunan merkez sayısı görece azdır.
- Stereotaktik radyoterapi (Gamma Knife, CyberKnife veya lineer hızlandırıcı). Çok sayıda ışın, tek veya birkaç seansta tümörde birleşir. Göze ameliyat gerekmez.
- Dış ışın radyoterapisi lenfomada, iki gözdeki metastazlarda ve bazı orbita tümörlerinde kullanılır. Kalıtsal retinoblastomu olan çocuklarda ikinci bir kanser riskini artırdığı için bu yöntemden mümkün olduğunca kaçınılır.
Radyasyondan sonra tümör aylar içinde yavaş yavaş küçülür. Yan etkiler çoğunlukla tedavi edilen gözde kalır: katarakt, göz kuruluğu ve retinada ya da optik sinirde radyasyon hasarı. Bu hasar aylar veya yıllar sonra görmeyi azaltabilir. Etkilerin birçoğu tedavi edilebilir; örneğin göz içine iğnelerle ya da tümör tedavisinden sonra katarakt ameliyatıyla. Dışarıdan uygulanan yöntemler proton tedavisi ve stereotaktik radyoterapi sayfasında karşılaştırılıyor.
Lazer ve ışık tedavileri ne işe yarar?
- Fotodinamik tedavi (FDT). Işığa duyarlı bir ilaç olan verteporfin damardan verilir. Tümöre yöneltilen düşük enerjili lazer, ilacı etkinleştirir ve tümörün damarlarını kapatır. Koroid hemanjiomu, iyi huylu bir damar tümörüdür. Sınırları belirgin (sirkumskribe) bir hemanjiom belirti veriyorsa ilk tercih FDT'dir. FDT seçilmiş küçük melanomlarda ve metastazlarda da kullanılır. Tek başına FDT uygulanan küçük melanomlar geri gelebilir. Bu yüzden sık kontrol şarttır.
- Transpupiller termoterapi (TTT) kızılötesi lazerle, göz bebeğinden geçerek tümörü ısıtır. Tek başına kullanıldığında tümör sık geri gelir. Bu nedenle bugün daha çok plak tedavisiyle birlikte uygulanır.
- Lazer fotokoagülasyon, gözün arka bölümündeki küçük retinoblastomlarda ve retina damarlarından gelişen tümörlerde kullanılır. Von Hippel-Lindau hastalığındaki hemanjioblastomlar buna bir örnektir.
Antalya'da oküler onkoloji uzmanı olan Prof. Dr. Elif Betül Türkoğlu, melanomda FDT'yi kendi araştırmalarında incelemiştir.
Kriyoterapi nedir?
Kriyoterapi, tümör hücrelerini ince bir probla dondurarak yok eder. Retinanın ön kenarına yakın küçük retinoblastomlarda ve bazı retina damar tümörlerinde kullanılır. Konjonktiva, gözün beyazını örten ince zardır. Buradaki bir tümör çıkarıldıktan sonra yara kenarları iki veya üç kez dondurulup çözülür. Böylece geride tümör hücresi kalma olasılığı azalır. Sonrasında geçici şişlik ve rahatsızlık sık görülür.
Kemoterapi doğrudan göze nasıl verilir?
Kemoterapinin doğrudan göze verilmesi, ilacı gereken yerde yoğunlaştırır.
- Göz damlaları. 5-florourasil, interferon alfa-2b veya mitomisin C, kürler hâlinde OSSN tedavisinde kullanılır. OSSN, göz yüzeyindeki kanser öncüsü ve kanserli oluşumların ortak adıdır. Konjonktivadaki kanser öncüsü pigmentlenmede de mitomisin C veya interferon kullanılır. 2022'de birçok çalışmayı bir araya getiren bir analiz, OSSN'de tümörün gerilemesi ve nüks (tümörün geri dönmesi) açısından damlalarla cerrahi arasında anlamlı bir fark bulmadı. Ancak kanıtların gücü düşüktür. Kızarıklık ve batma sık görülür; vücudun geri kalanında yan etki beklenmez.
- Göz içine iğneler (intravitreal). Melfalan veya topotekan, vitreustaki retinoblastom "tohumlarını" tedavi eder. Vitreus, gözün içini dolduran berrak jeldir. Metotreksat veya rituksimab ise vitreoretinal lenfomada kullanılır. Prof. Dr. Türkoğlu, dirençli veya nüks eden retinoblastomda intravitreal melfalan üzerine bir araştırma projesini yürüttü. Vitreoretinal lenfomada göz içine rituksimab ve metotreksat üzerine 2017'de yapılan bir kongre sunumunun da birinci yazarıdır.
- Gözün ön kamarasına iğneler (intrakameral) yeni bir seçenektir. Şimdiye kadar az sayıda hastada incelenmiştir.
- İntraarteriyel kemoterapi. Retinoblastomda kasıktan ince bir kateter ilerletilir ve gözü besleyen atardamara kadar ulaştırılır. Melfalan gibi bir ilaç doğrudan bu damara verilir. İşlemi, oküler onkoloji ve çocuk onkolojisi uzmanlarının üzerinde anlaştığı plana göre girişimsel nöroradyologlar yapar. Wills Eye'da 341 gözü kapsayan bir seride gözlerin %74'ü 5 yıl sonunda hâlâ korunuyordu. Tümör daha az ilerlemişse sonuç daha iyiydi. Ayrıntılar: intraarteriyel ve intravitreal kemoterapi.
- Damar yoluyla kemoterapi (vinkristin, etoposid, karboplatin) üç durumda hâlâ önemlidir: retinoblastom iki gözdeyse, bebek çok küçükse ve yüksek riskli özellikler taşıyan bir göz alındıktan sonra.
Ne zaman ameliyat gerekir?
Göz yüzeyi, göz kapağı ve orbita tümörlerinde cerrahi hâlâ tedavinin merkezindedir.
- Göz yüzeyindeki tümörler, tümöre dokunmadan (no-touch tekniği) bir miktar sağlıklı dokuyla birlikte çıkarılır. Kenarlar dondurulur. Kornea tutulmuşsa yüzeyi alkolle tedavi edilir. Geniş doku eksikleri amniyotik zar veya greftle kapatılır.
- Lokal rezeksiyon, seçilmiş iris ve siliyer cisim tümörlerini, nadiren de koroid tümörlerini göz korunarak çıkarır. Zor bir cerrahidir ve yalnızca dikkatle seçilmiş hastalara uygundur.
- Göz kapağı kanserleri, tüm kenarları mikroskopla kontrol edilerek çıkarılır (Mohs cerrahisi veya frozen kesit). Ardından kapak onarılır. Bkz. göz kapağı kanseri ve göz kapağı cerrahisi.
- Orbita tümörlerine göz kapağı kıvrımından, konjonktivadan, orbitanın yan tarafından ya da endoskopla ulaşılır. Tümörden parça alınır veya tümör çıkarılır. Bkz. orbita tümörleri.
- Enükleasyon, yani gözün alınması, çok büyük tümörlerde, optik sinire yayılımda ve görmeyen, ağrılı gözlerde en güvenli seçenektir. Aynı ameliyatta bir implant yerleştirilir. Birkaç hafta sonra kişiye özel boyanmış bir göz protezi takılır. Tümör içerebilecek bir göz bütün olarak alınır. Yalnızca gözün içini boşaltan evisserasyon, kanser olmayan gözlere ayrılmıştır. Bkz. enükleasyon ve göz protezi.
- Orbital ekzenterasyon, yani göz çukurunun içeriğinin alınması, nadiren gerekir. Orbitaya yaygın biçimde ilerlemiş kanserlerde uygulanır.
Anestezi ve iyileşme göz tümörü ameliyatı: neler beklenir? yazısında anlatılıyor.
Tüm vücuda etki eden tedaviler nelerdir?
Kanser gözün dışına yayıldıysa ya da gözde kontrol altına alınamıyorsa, tıbbi onkologlar veya çocuk onkologları tüm vücuda etki eden tedaviler uygular. Bu sırada göz düzenli olarak kontrol edilir.
- Tebentafusp (Kimmtrak) onaylı bir immünoterapidir. Bir tür akyuvar olan T hücrelerini uvea melanomu hücrelerine yönlendirir. Metastatik veya ameliyat edilemeyen hastalığı olan yetişkinlerde kullanılır. Bu hastaların kan testinde HLA-A*02:01 doku grubu saptanmış olmalıdır. Faz 3 çalışmasında 5 yıl sonra hayatta olanların oranı tebentafuspla %16, araştırma hekimlerinin seçtiği tedaviyle %8'di.
- Karaciğere yönelik tedaviler, örneğin melfalanla karaciğer perfüzyonu, cerrahi veya ablasyon, seçilmiş hastalarda karaciğer metastazlarında kullanılır.
- Bağışıklık kontrol noktası inhibitörleri, bağışıklık sisteminin frenini gevşeten ilaçlardır. Uvea melanomunda cilt melanomuna göre daha az etkilidirler. İleri evre konjonktiva melanomunda ve göz kapağının skuamöz hücreli veya Merkel hücreli karsinomunda ise tedavide kullanılırlar.
- Hedefe yönelik ilaçlar. BRAF geninde değişiklik taşıyan konjonktiva melanomunda BRAF ve MEK inhibitörleri kullanılır. Hedgehog yolağı inhibitörleri (vismodegib, sonidegib) ileri evre bazal hücreli karsinomda kullanılır. Bu ilaçlar bazen gözü ve göz çukurunu radikal cerrahiden kurtarabilir.
- Kemoterapi retinoblastomda, orbital rabdomiyosarkomda ve yaygın ya da agresif lenfomada kullanılır.
Uvea melanomu için ayrıntılar: metastaz ve takip.
Hangi yeni tedaviler hâlâ araştırma aşamasında?
Aşağıdaki tedaviler araştırma aşamasındadır. Eylül 2026 itibarıyla yalnızca klinik araştırmalarda uygulanabilir; kesin sonuçları henüz bilinmiyor. Faz 3, bir tedavinin onay almadan önce geçtiği, genellikle son ve en büyük test aşamasıdır.
| Çalışma | Test edilen tedavi | Eylül 2026 itibarıyla durum |
|---|---|---|
| CoMpass (faz 3) | Işıkla etkinleşen bir ilaç olan bel-sar (belzupacap sarotalocan) ile sahte (sham) tedavinin karşılaştırılması; belirsiz lezyonlarda ve küçük koroid melanomlarında | Haziran 2026'ya kadar 108 hasta alındı; sonuçların 2027'nin ikinci yarısında açıklanması bekleniyor |
| OptimUM-09 (faz 2), OptimUM-10 (faz 3) | Göz tedavisinden önce darovasertib tabletleri: tümörü küçülterek gözü korumak ya da görme merkezine ulaşan radyasyonu azaltmak | Faz 2: Gözünün alınması önerilmiş ve tedaviyi tamamlamış hastaların %57'si (42 hastadan 24'ü) gözünü korudu; faz 3 için hasta alımı sürüyor |
| ATOM (faz 3, EORTC) | Yüksek riskli, HLA-A*02:01 pozitif hastalarda göz tedavisinden sonra 6 aya kadar tebentafusp ile gözlemin karşılaştırılması | İlk hasta Aralık 2024'te randomize edildi |
| OptimUM-11 (faz 3) | Göz tedavisinden sonra 12 ay boyunca darovasertib + krizotinib ile gözlemin karşılaştırılması | İlk hasta Eylül 2026'da çalışmaya alındı |
| OptimUM-02 (faz 2/3) | HLA-A*02:01 negatif hastalarda metastatik uvea melanomu için darovasertib + krizotinib | ABD FDA'ya başvuru devam ediyor; onaylı değil |
Klinik araştırmaların katılım koşulları katıdır. Araştırmalar yalnızca çalışmaya dahil olan merkezlerde yürütülür. Uygun olup olmadığınızı uzmanınıza sorun.
Tedavi planı nasıl belirlenir?
İyi bir plan sizin yerinize değil, sizinle birlikte yapılır. Başlıca etkenler şunlardır:
- Tümörün türü ve tanının kesinliği. Aynı büyüklükteki bir lenfoma, bir metastaz ve bir melanom tamamen farklı tedavi edilir.
- Boyut ve yer. Tümörün kalınlığı ve genişliği kadar sarı noktaya (fovea, net görmenin merkezi) ve optik sinire uzaklığı da önemlidir. Hekim ayrıca siliyer cismin tutulup tutulmadığına ve göz dışına uzanım olup olmadığına bakar.
- İki gözün görmesi. Tümör gören tek gözünüzdeyse, o gözün görmesini korumak daha da önem kazanır.
- Yaş ve genel sağlık. Çocuklarda büyümeyi etkilemeyen ve mümkünse dışarıdan radyasyon gerektirmeyen yöntemler seçilir. Genel sağlığı zayıf bazı ileri yaştaki kişilerde daha hafif bir tedavi daha doğru olabilir.
- Genetik. Kalıtsal retinoblastom, doğuştan var olan bir RB1 gen değişikliğinden kaynaklanır. Bu durum tedaviyi ve akrabaların taranmasını etkiler. Uvea melanomunda tümörün genetik özellikleri takibi ve klinik araştırmalara katılımı yönlendirir. Tebentafusp için uygunluğu ise HLA doku grubu belirler.
- Sizin öncelikleriniz. Görme, tedavi sayısı, seyahat ve evden uzak kalacağınız süre arasında nasıl bir denge kurmak istediğiniz.
Uvea melanomunda hekimler tümörleri küçük, orta ve büyük olarak üç gruba ayırır. Şekil bu grupları gösteriyor.
- Belgeler ve muayene. İki göz de muayene edilir; bulgular önceki görüntülerle karşılaştırılır.
- Ölçüm. Tümör görüntüleme yöntemleriyle ölçülür.
- Evreleme. Sonuç planı değiştirecekse biyopsi veya vücut taramaları yapılır.
- Ekip değerlendirmesi. Tedavide rolleri varsa radyasyon onkolojisi, tıbbi onkoloji veya çocuk onkolojisi uzmanları katılır.
- Seçeneklerin açıklanması. Yararlar, riskler ve görmeye etkileri sade bir dille anlatılır.
- Kararınız. Sorularınız veya bir ikinci görüş için zamanınız olur.
- Takip. Düzenli muayene ve görüntüleme yapılır; sonuçlar mümkünse yaşadığınız yerdeki doktorlarınızla paylaşılır.
Uzmanınıza sormaya değer sorular göz tümörü için doktor seçimi yazısında yer alıyor. Maliyetin nelere bağlı olduğunu göz kanseri tedavisi fiyatları rehberi anlatıyor.
Tedaviden sonra ne olur?
Takip, tedavinin bir parçasıdır. Göz, ilk yıllarda daha sık olmak üzere düzenli olarak muayene edilir ve görüntülenir. Böylece tümörün kontrol altında olduğu doğrulanır. Yan etkiler de henüz tedavi edilebilirken erken yakalanır. Uvea melanomundan sonra karaciğer taramaları kişisel riskinize göre planlanır. Retinoblastom tedavisi gören çocukların uzun yıllar izlenmesi gerekir. Tüm tümör türleri göz kanseri genel bakış sayfasında tanıtılıyor.
Antalya'da göz kanseri tedavisi
Prof. Dr. Türkoğlu, Antalya'daki muayenehanesinde yetişkin ve çocuk hastaları görür. Durumunuzu değerlendirir, seçenekleri açıklar ve tedaviyi sizinle birlikte planlar. Göz tümörü ameliyatlarını kendisi yapar: tümör çıkarma ve biyopsi, implantla birlikte gözün alınması (enükleasyon veya evisserasyon), göz kapağı ve orbita cerrahisi. Özel altyapı gerektiren yöntemler ilgili uzman ekiplerle birlikte uygulanır. Bunlar radyasyon onkolojisi ve medikal fizik, girişimsel nöroradyoloji, tıbbi onkoloji veya çocuk onkolojisi ekipleridir.
Başka bir şehirde ya da ülkede yaşıyorsanız işe görüntülerinizi ve raporlarınızı uzaktan ikinci görüş için göndererek başlayabilirsiniz. Seyahat ve pratik konular şehir dışından gelen hastalar sayfasında anlatılıyor.
Her tedavi için ayrıntılı rehberler
Her tedavinin adımlarını, sonuçlarını, risklerini ve iyileşme dönemini ayrı sayfalarda bulabilirsiniz.
- Göz kanseri · TedavilerRadyoaktif plak tedavisiBirkaç günlüğüne göze dikilen küçük radyoaktif bir disk, göz melanomlarının çoğunu gözü almadan tedavi eder. Adım adım neler olur?Devamını okuyun
- Göz kanseri · TedavilerProton ve stereotaktik radyoterapiProton, CyberKnife ve Gamma Knife, bazı göz tümörlerinde plağa alternatiftir. Kimlere uygun, kaç seans sürer, yan etkileri neler?Devamını okuyun
- Göz kanseri · TedavilerFotodinamik tedaviIşıkla etkinleşen bir ilaç, tümörün damarlarını radyasyon olmadan kapatır. FDT kimlere uygun, seans nasıl geçer, araştırmalar ne gösteriyor?Devamını okuyun
- Göz kanseri · TedavilerRetinoblastomda kemoterapiGözün atardamarına ya da doğrudan göz içine verilen kemoterapi, bugün retinoblastomlu birçok gözü kurtarıyor. Her yöntem nasıl işler, neler beklenir?Devamını okuyun
- Tedaviler · CerrahiEnükleasyon ve göz proteziGözün alınması daha güvenli olduğunda: ameliyat, orbita implantı, iyileşme ve ölçüye göre yapılan göz protezi; yetişkinler ve çocuklar için.Devamını okuyun
- Göz kanseri · TanıGöz tümörü teşhisiGöz tümörlerinin çoğu ameliyatsız, görüntülemeyle teşhis edilir. Her tetkik ne gösterir, biyopsi ne zaman gerekir, değerlendirme için ne gönderilir?Devamını okuyun
Sık sorulan sorular
Göz kanseri, göz alınmadan tedavi edilebilir mi?
Çoğu durumda evet. Radyasyon, ışık tedavileri, göze verilen kemoterapi ve özenli cerrahi sayesinde kanserli gözlerin çoğu korunabilir. Uvea melanomu olan 310 kişiyi kapsayan 2026 tarihli bir seride, plak veya proton tedavisinden sonra hastaların yaklaşık %94–96'sı gözünü korudu. Tümör çok büyükse, optik sinire ilerlemişse ya da gözü görmeyen ve ağrılı hâle getirmişse gözün alınması hâlâ önerilir.
Göze verilen radyasyon vücudun geri kalanını etkiler mi?
Çoğunlukla hayır. Plak, proton ve stereotaktik tedaviler dozu doğrudan tümöre yöneltir. Bu yüzden yan etkiler büyük ölçüde tedavi edilen gözde kalır. Bunlar katarakt, göz kuruluğu ve retinada ya da optik sinirde radyasyon hasarıdır. Bu hasar aylar veya yıllar sonra görmeyi azaltabilir. Etkilerin bir kısmı iğneler, lazer veya katarakt ameliyatıyla tedavi edilebilir.
Tedaviden sonra görmem korunur mu?
Bu, esas olarak tümörün boyutuna ve retinanın merkezi ile optik sinire olan uzaklığına bağlıdır. Bu bölgelerden uzak küçük tümörlerde görme çoğu zaman iyi kalır. Bu bölgelere yakın tümörlerin tedavisi ise zamanla görmeyi sıklıkla azaltır. Düzenli kontroller ve radyasyon etkilerinin erken tedavisi, kalan görmeyi korumaya yardım eder.
Göz damlası veya göz içi iğne şeklindeki kemoterapi, klasik kemoterapiye benzer mi?
Hayır. Damlalar ve göz içine yapılan iğneler yalnızca gözde etki eder. Bu yüzden saç dökülmesi ve genel halsizlik beklenmez. Damlalar ise sık sık kızarıklık ve tahrişe yol açar. İntraarteriyel kemoterapi, vücudun geri kalanına olan etkisini sınırlayacak şekilde tasarlanmıştır. Yine de göz kapağında geçici şişlik ve bazı çocuklarda kan değerlerinde düşme görülebilir; bunlar izlenir.
Enükleasyon (gözün alınması) bugün hâlâ gerekli mi?
Bazen. Çok büyük tümörlerde, optik sinire ilerlemiş tümörlerde, bazı ileri evre retinoblastomlarda ve görmeyen, ağrılı hâle gelmiş gözlerde hâlâ en güvenli seçenektir. Aynı ameliyatta bir implant yerleştirilir. Birkaç hafta sonra takılan size özel göz protezi, günlük yaşamın çoğu durumunda doğal görünür.
Bel-sar veya darovasertib gibi yeni ilaçlara ulaşılabilir mi?
Yalnızca klinik araştırmalarda. Eylül 2026 itibarıyla bel-sar ve darovasertib araştırma aşamasındadır. Metastatik uvea melanomunda darovasertib + krizotinib için ABD FDA'ya aşamalı (rolling) başvuru Mayıs 2026'da başladı. Kombinasyon Eylül 2026 itibarıyla onaylı değildir. Tebentafusp ise HLA-A*02:01 doku grubu taşıyan, metastatik uvea melanomlu kişiler için onaylıdır.
Tedavi ne kadar sürer?
Yönteme bağlıdır. Bazı tedaviler tek seansta veya tek ameliyatla tamamlanır. Radyoterapi, tekrarlanan iğneler veya kemoterapi kürleri haftalarca ya da aylarca sürer; ardından yıllarca kontrol gerekir. Belgeleriniz incelendikten sonra size önerilen tedavi takvimi iletilir. Seyahat planlaması şehir dışından gelen hastalar sayfasında anlatılıyor.
Kaynaklar
- National Cancer Institute. [Göz içi (uvea) melanomu tedavisi (PDQ), sağlık profesyonellerine yönelik sürüm]. cancer.gov. cancer.gov
- [Uvea melanomunda plak brakiterapisi ile proton ışın tedavisinin karşılaştırılması: Dublin'de tedavi edilen 310 hasta]. PubMed Central, 2026. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
- [Oküler yüzey skuamöz neoplazisinde topikal kemoterapi ile cerrahiyi karşılaştıran meta-analiz]. Scientific Reports, 2022. nature.com
- Shields CL, et al. [Retinoblastomda 341 gözde intraarteriyel kemoterapi: 5 yılda gözün korunması]. Journal of AAPOS, 2021. sciencedirect.com
- Piperno-Neumann S, et al. [Metastatik uvea melanomunda tebentafusp ile 5 yıllık genel sağkalım, faz 3 çalışma]. Annals of Oncology, 2026. sciencedirect.com
- Aura Biosciences. Aura Biosciences announces enrollment completion in Phase 3 CoMpass trial of bel-sar in early choroidal melanoma. Basın bülteni, 1 Haziran 2026. globenewswire.com
- Ophthalmology Times. [Uvea melanomunda neoadjuvan darovasertib ile faz 2 OptimUM-09 sonuçları, ESMO 2025]. 2025. ophthalmologytimes.com
- AllSci. [OptimUM-10 ve OptimUM-11 dahil, uvea melanomunda darovasertib ile yürütülen faz 3 çalışmaları]. 2026. allsci.com
- AllSci. [IDEAYA Biosciences, metastatik uvea melanomunda darovasertib + krizotinib için FDA başvurusunu başlattı]. 2026. allsci.com
- EORTC. [Adjuvan tebentafusp ile yürütülen ATOM çalışmasında ilk hasta randomize edildi]. Aralık 2024. eortc.org
- Turkoglu EB, Pointdujour-Lim R, Mashayekhi A, Shields CL. Photodynamic therapy as primary treatment for small choroidal melanoma. Retina, 2019;39(7):1319-1325. PubMed
- Turkoglu EB, Rao R, Celik E. Long term outcome of adjuvant photodynamic therapy after CyberKnife radiotherapy for choroidal melanoma. Photodiagnosis and Photodynamic Therapy, 2022;38:102840. PubMed
