Akıllı lens · Lens tipleri

Trifokal Lens Ameliyatı: Trifokal Lens Nasıl Çalışır, Sonuçları Nelerdir, Kimlere Uygundur?

Trifokal lens, yakın (okuma), orta (bilgisayar) ve uzak mesafe için üç odak noktası olan yapay bir göz içi lenstir. Katarakt (göz perdesi) ameliyatında veya refraktif lens değişiminde gözün kendi merceğinin yerine takılır. Çalışmalarda çoğu kişi ameliyattan sonra gözlüğe ihtiyaç duymadı; ancak geceleri ışıkların çevresinde hale, standart lense göre daha sık görülür. Beynin alışması birkaç hafta ile birkaç ay sürer ve gözün geri kalanı sağlıklı olmalıdır; bu yüzden önce ayrıntılı bir muayene yapılır.
Gözün neresindeLens
Odak noktaları
yakın (yaklaşık 40 cm), orta (yaklaşık 60 cm) ve uzak
Hiç gözlük kullanmayanlar
tek bir lens modeliyle yapılan çalışmaların toplu analizinde %91,6 (üretici destekli)
Halelerden “çok fazla” rahatsız olanlar
trifokal lensle %2,4, monofokal lensle %0,9 (ABD onay çalışması)
Uyum süreci
görsel rahatsızlıklar genellikle yaklaşık 6 ay içinde azalır
Uygun olmadığı durumlar
bazı retina, makula ve optik sinir hastalıkları

Birçok kişi trifokal lensi gözlükten tamamen kurtulmak umuduyla seçer. Bunun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği üç şeye bağlıdır: gözlerinizin sağlığına, beklentilerinize ve birkaç aylık sabrınıza. Trifokal lens, halk arasında "akıllı lens" denen çok odaklı lenslerin bir türüdür. Katarakt ameliyatı veya refraktif lens değişimi sırasında gözün kendi merceğinin yerine takılır.

Aşağıda lensin nasıl çalıştığını, çalışmaların ne gösterdiğini ve kimlere uygun olduğunu bulacaksınız. Lense uyum sağlayamazsanız nelerin yardımcı olabileceği de anlatılıyor. Tüm lens tipleri akıllı lens ameliyatı sayfasında karşılaştırılıyor.

Trifokal lens nasıl çalışır?

Trifokal lens dışarıdan diğer yapay lensler gibi görünür. Ancak yüzeyinde basamak şeklinde, iç içe çok küçük halkalar vardır. Bu basamaklar ışığı saptırır (buna kırınım ya da difraksiyon denir). Böylece ışığı üç odak arasında paylaştırır. Yaygın kullanılan bir tasarımda ışığın yaklaşık yarısı uzak odağa gider. Yaklaşık dörtte biri orta mesafeye (yaklaşık 60 cm), dörtte biri de okumaya (yaklaşık 40 cm) ayrılır.

Işık paylaştırıldığı için her net görüntü ışığın yalnızca bir kısmıyla oluşur. Diğer odaklardan gelen bulanık görüntüler de vardır; beyin bunları görmezden gelmeyi öğrenir. Yan etkileri de aynı optik açıklar: geceleri ışıkların çevresinde soluk halkalar (hale) ve bir miktar kontrast kaybı. Bir trifokal lensin ABD'de onay almasını sağlayan çalışmada (onay çalışması) bu kontrast kaybı küçüktü ve klinik açıdan anlamlı kabul edilmedi.

Tasarımlar, ışığı nasıl paylaştırdıkları ve ne kadarını kaybettikleri bakımından birbirinden farklıdır. Yeni bir modelin üreticisi, lensin gelen ışığın %94'ünü kullandığını bildiriyor; önceki modelde bu oran %88'di. Hibrit "tam aralık" lensler multifokal optiği genişletilmiş odak derinliğiyle birleştirir. Bunlardan biri yaklaşık 3,5 diyoptrilik kesintisiz bir görme aralığı sağlar.

Trifokal lens kimlere uygun, kimlere uygulanmaz?

Trifokal lens, gözlüksüz yaşamak isteyen ve geceleri bir miktar hale görmeyi kabul eden kişilere uygundur. Avrupa Katarakt ve Refraktif Cerrahlar Derneği (ESCRS) de multifokal lensleri bu kişilere önerir. İyi adayların gözleri genellikle katarakt veya presbiyopi dışında sağlıklıdır. Presbiyopi, yaşla birlikte yakını görmenin zorlaşmasıdır. Gerçekçi beklentiler de önemlidir. Astigmat düzenliyse engel değildir; torik trifokal lens onu düzeltebilir (bkz. torik lens).

Aşağıdaki durumlarda trifokal lens genellikle önerilmez ya da özel dikkat gerektirir:

  • Retinitis pigmentoza veya Stargardt hastalığı. Bunlar mutlak kontrendikasyon, yani kesin engel kabul edilir.
  • Yaşa bağlı makula dejenerasyonu veya başka bir makula hastalığı. Makula, retinanın merkezidir. Işığı bölen difraktif optik, kontrastı daha da düşürür.
  • Glokom (göz tansiyonu) veya başka bir optik sinir hastalığı.
  • Düzensiz astigmat, örneğin keratokonusa bağlı astigmat.
  • Çok küçük göz bebeği veya zayıf lens destek yapıları. Merkezden 0,75–1,00 mm kayan bir multifokal lens optik kalitesini yitirir.
  • Tedavi edilmemiş göz kuruluğu. Önce bunun tedavi edilmesi gerekir.

Trifokal lens gözünüze uygun değilse başka seçenekler olabilir. Bunlar EDOF lens, monovizyon (bir göz uzağa, diğeri yakına ayarlanır) veya monofokal lenstir. Hepsi göz içi lens seçimi rehberinde karşılaştırılıyor.

Trifokal lensle gözlüksüz kalma oranı nedir?

En net veriler, yaygın kullanılan bir trifokal lensin ABD onay çalışmasından gelir. Bu çalışmada trifokal lens takılan 129 hasta ile standart monofokal lens takılan 114 hasta karşılaştırıldı:

İki gözle, gözlüksüz, yaklaşık 20/20 (10/10) düzeyinde görme Trifokal Monofokal
Uzak %73,2 %78,4
Orta mesafe (66 cm) %73,2 %22,5
Yakın (40 cm) %49,6 %0,9

Uzak görme standart lense yakındı; kol mesafesinde ve okumada görme ise çok daha iyiydi. Günlük hayatta gözlüğe ihtiyaç duymamak, 20/20 görmeden farklı bir ölçüttür. Bildirilen oranlar burada daha yüksektir:

  • Aynı lensle yapılmış 13 çalışmanın (513 hasta) üretici destekli analizinde hastaların %91,6'sı hiç gözlük kullanmadı. Bu oran uzak için %95,9, orta mesafe için %96,3, yakın için %89,6 idi.
  • Amerikan Oftalmoloji Akademisi'nin (AAO) çevrim içi ansiklopedisi EyeWiki'ye göre altı trifokal çalışmada hastaların %85'inden fazlası hiç gözlük kullanmadı.
  • Hibrit bir tasarımla yapılan bir çalışmada altıncı ayda hastaların yaklaşık %88'i gözlüğe "hiçbir zaman" ihtiyaç duymadı.

Memnun olmak, gözlükten kurtulmakla aynı şey değildir. EyeWiki'de özetlenen bir çalışma 95 gözü kapsıyordu. Bu çalışmada multifokal lens takılanların gözlüğe ihtiyaç duyma olasılığı, monofokal lens takılanlara göre 3,6 kat daha düşüktü. Ancak genel olarak daha memnun değillerdi. Trifokal onay çalışmasında bir lens, hasta memnun olmadığı için çıkarıldı.

Hale, kamaşma ve gece araç kullanma: ne beklemelisiniz?

Hale, trifokal optiğin başlıca dezavantajıdır. Multifokal lenslere ilişkin Cochrane derlemesinde hale, monofokal lenslere göre yaklaşık 3,6 kat daha sık görüldü. Kamaşma ise yaklaşık 1,4 kat daha sıktı. Yine de bunlardan ciddi şekilde rahatsız olanlar azdı. Trifokal onay çalışmasında "çok fazla" rahatsız olan hastaların oranları şöyleydi:

"Çok fazla" rahatsız eden Trifokal Monofokal
Hale %2,4 %0,9
Kamaşma %1,6 %0,9
Yıldız şeklinde ışık saçılması (starburst) %4,8 %0,9

Bildirilen oranlar çalışmadan çalışmaya çok değişir: %1 ile %93 arasında. Bu yüzden tek bir rakamı temkinle değerlendirin. Zamanla beyin alışır. Beyin görüntülemesiyle yapılan bir çalışmada görsel rahatsızlık skoru birinci haftada 2,82 iken altıncı ayda 1,14'e indi. Bu, monofokal lens takılan kişilerin düzeyine yakındır. Uyumun aydan aya nasıl ilerlediği akıllı lens yan etkileri ve riskleri sayfasında anlatılıyor.

Gece araç kullanıyorsanız ilk aylarda far ve sokak lambalarının çevresinde hale görmeye hazırlıklı olun. Görmenizin sürücülük için yasal olarak gereken düzeyde olduğundan emin olun ve bildiğiniz yollarla başlayın. Geceleri meslek olarak araç kullanıyorsanız daha az haleye yol açan bir lensin size daha uygun olup olmayacağını sorun.

Trifokal lense uyum sağlayamazsanız ne olur?

Görsel rahatsızlıklar genellikle ilk aylarda azalır. Görmeniz yine de tatmin edici değilse ilk adım, tedavi edilebilen nedenleri aramaktır. Sık görülen nedenler şunlardır:

  • Gözde kalan küçük bir numara. Gözlük, kontakt lens veya lazerle ince ayar bunu düzeltir.
  • Tedavi edilebilen göz kuruluğu.
  • Lensin arkasındaki kapsülün bulanıklaşması (ikincil katarakt). Kısa bir YAG lazer işlemi bunu giderir.

Nadiren bu önlemlere rağmen rahatsız edici belirtiler sürer ve lens başka bir tiple değiştirilir. Bu, kendi riskleri olan ikinci bir ameliyattır. Bu yüzden lens kararını ameliyattan önce acele etmeden verin.

Piyasada hangi trifokal lensler var?

Eylül 2026 itibarıyla örnekler:

  • AcrySof IQ PanOptix (Alcon): 2019'da ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) onayını aldı. Onay çalışmasında ve 13 çalışmanın analizinde incelenen lens budur. Sonraki modeli Clareon PanOptix Pro 2025'te piyasaya sunuldu.
  • AT LISA tri ve AT ELANA (ZEISS).
  • FineVision (BVI): ilk kez 2010'da piyasaya çıktı. FineVision HP modelinin FDA onayı Ekim 2025'te duyuruldu.
  • TECNIS Synergy (Johnson & Johnson): 2021'de FDA onayı alan hibrit bir tasarımdır ve ameliyattan sonra numaranın hedefe tam oturmasını gerektirir. Daha yeni TECNIS Odyssey modeli de vardır.

Bu adlar piyasadan örneklerdir. Muayenehanede hangi lenslerin kullanıldığını göstermezler; size uygun lens muayene sonucunuza göre belirlenir.

Trifokal lens fiyatını neler etkiler?

Trifokal lens, standart monofokal lensten daha pahalıdır ve planlaması daha ayrıntılıdır. Toplam tutar lens modeline ve torik versiyon gerekip gerekmediğine bağlıdır. Bir veya iki gözün ameliyat edilmesi, pakete dahil tetkikler ve kontrol planı da fiyatı etkiler. Yayımlanmış fiyat karşılaştırmaları ve bir teklifte nelerin yer alması gerektiği akıllı lens ve katarakt fiyatları sayfasında.

Antalya'da trifokal lens ameliyatı: neler beklemelisiniz?

Trifokal lens ameliyatı düşünüyorsanız lens seçilmeden önce ayrıntılı bir muayeneye zaman ayırın. Antalya'da Prof. Dr. Elif Betül Türkoğlu, retina ve gözyaşı tabakası dahil gözün tamamını muayene eder. Ardından trifokal lensin size uygun olup olmadığını ya da başka bir seçeneğin daha yararlı olup olmayacağını açıklar. Şehir dışında ya da yurt dışında yaşıyorsanız raporlarınızı ve sorularınızı gelmeden önce gönderebilirsiniz.

Uyum, evinize döndükten sonra da sürer. Bu yüzden kendi göz doktorunuzla yapılacak kontroller de planın parçasıdır. Bkz. katarakt ameliyatı sonrası iyileşme ve eve dönüş.

Sık sorulan sorular

Trifokal lens ile multifokal lens aynı şey mi?

Trifokal lens, multifokal lenslerin bir türüdür. Eski multifokal tasarımlar çoğunlukla bifokaldi; yalnızca uzak ve yakın için odak sağlıyordu. Trifokal lensler bilgisayar ekranı gibi kol mesafesindeki işler için üçüncü bir odak ekler. Hibrit "tam aralık" lensler bir adım daha ileri gider: üç ayrı odak noktası yerine kesintisiz bir görme aralığı sağlar.

Trifokal lens hangi mesafelere odaklanır?

Üç mesafeye: yakın, kol mesafesi ve uzak. Yaygın kullanılan bir tasarımda yakın odak yaklaşık 40 cm'dedir ve okuma içindir. Orta odak yaklaşık 60 cm'dedir ve bilgisayar içindir. Üçüncüsü uzaktadır; araç kullanmak veya televizyon izlemek içindir. Normal okuma mesafesinden daha yakında tutulan şeyler daha az net görünür. Bu yüzden çok ince yakın işler için yine gözlük gerekebilir.

Gözlükten tamamen kurtulur muyum?

Çalışmalarda çoğu kişi kurtuluyor, ama herkes değil. Tek bir trifokal lensle yapılan 13 çalışmanın üretici destekli analizinde kişilerin %91,6'sı hiç gözlük kullanmadı. Bazıları loş ışıkta küçük yazılar veya çok ince işler için okuma gözlüğü kullanmayı sürdürür. Gözde kalan küçük bir numara da görmeyi bulanıklaştırabilir. Gözlük, kontakt lens veya lazerle ince ayar bunu düzeltir.

Trifokal lense alışmak ne kadar sürer?

Genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arası. Beyin, net görüntüyü seçmeyi ve bulanık olanları görmezden gelmeyi öğrenmelidir. Beyin görüntülemesiyle yapılan bir çalışmada multifokal lens sonrası görsel rahatsızlıklar adım adım azaldı. Altıncı ayda standart lens takılan kişilerinkine benzer düzeye geldi. Haleler aylar sonra hâlâ rahatsız ediyorsa cerrahınızdan tedavi edilebilir nedenleri araştırmasını isteyin.

Astigmatım varsa trifokal lens taktırabilir miyim?

Astigmat düzenliyse evet. Torik trifokal lensler kornea astigmatını aynı ameliyatta düzeltir. ESCRS, yaklaşık 1,0 diyoptriden itibaren torik lens düşünülmesini önerir. Keratokonustaki gibi düzensiz astigmat ise büyük dikkat gerektirir ve çoğu zaman trifokal lense engel olur. Astigmatınızın tipini ayrıntılı bir kornea haritası gösterir.

Trifokal lens loş ışıkta da çalışır mı?

Evet, ama iyi ışıktaki kadar keskin değildir. Işık odaklar arasında paylaştırıldığı için kontrast biraz daha düşüktür. Bu en çok loş ortamda fark edilir. Bazı kişiler zayıf ışıkta küçük yazılar için okuma gözlüğü kullanmayı sürdürür. Makula hastalığı olan gözlerde kontrast zaten azalmıştır. Bu gözlerin genellikle trifokal lense uygun olmamasının bir nedeni de budur.

LASIK olduktan sonra trifokal lens taktırabilir miyim?

Bazen. Lazer göz ameliyatından sonra lens gücünü hesaplamak daha zordur. Özel yöntemler kullanılır ve sonuç, daha önce ameliyat olmamış gözlere göre daha az öngörülebilirdir. Kornea da trifokal optik için yeterince düzenli olmalıdır. Lazer tedavinize ait tüm kayıtları muayeneye getirin; hesaplamada işe yararlar.

Benim için hangi trifokal lens modeli uygun?

Herkes için doğru tek bir model yoktur. Trifokal tasarımlar ışığı mesafeler arasında farklı paylaştırır. Farklı göz bebeği çaplarında da farklı davranırlar. Bazılarının astigmat için torik versiyonu vardır. Model, muayenenizden sonra ölçümlerinize ve önceliklerinize göre seçilir. Bu sayfadaki adlar piyasadan örneklerdir; muayenehanede hangi lenslerin kullanıldığını göstermez.

Kaynaklar

  1. US Food and Drug Administration. [Güvenlilik ve etkinlik verileri özeti (SSED): AcrySof IQ PanOptix trifokal göz içi lens]. fda.gov
  2. Zhu et al. [Trifokal lensle tam gözlük bağımsızlığına ilişkin meta-analiz; üretici tarafından finanse edilmiştir]. Ophthalmology and Therapy, 2023. springer.com
  3. American Academy of Ophthalmology, EyeWiki. Trifocal Intraocular Lenses. eyewiki.aao.org
  4. American Academy of Ophthalmology, EyeWiki. Presbyopia-Correcting IOLs. eyewiki.aao.org
  5. de Silva SR, et al. [Cochrane derlemesi: multifokal ve monofokal göz içi lensler]. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2016. cochranelibrary.com
  6. [Multifokal ve monofokal lens implantasyonu sonrası görsel nöroadaptasyon çalışması]. Frontiers in Neuroscience, 2021. frontiersin.org
  7. European Society of Cataract & Refractive Surgeons (ESCRS). [Katarakt cerrahisine yönelik klinik öneriler, 2024]. escrs.org
  8. Braga-Mele R, et al. [Multifokal göz içi lensler: endikasyonlar ve kontrendikasyonlar]. Journal of Cataract & Refractive Surgery, 2014. sciencedirect.com
  9. Retina Today. [Yaşa bağlı makula dejenerasyonu olan gözlerde göz içi lens seçimi]. Mayıs/Haziran 2024. retinatoday.com
  10. American Academy of Ophthalmology, EyeNet. [TECNIS Synergy göz içi lensine ilişkin güncelleme]. aao.org
  11. Alcon. [Basın bülteni: Clareon PanOptix Pro'nun Kanada'da piyasaya sunulması], Haziran 2025 (üretici tarafından bildirilen veriler). businesswire.com
  12. Glance. [BVI FineVision HP trifokal göz içi lensinin FDA onayı], Ekim 2025. eyesoneyecare.com

Katarakt veya akıllı lens ameliyatı mı düşünüyorsunuz?

Gözünüze uygun lens seçenekleri, ameliyat öncesi ölçümler ve fiyatlar hakkında bilgi alın.

Talep gönder