Göz Muayenesi Antalya: Yetişkinlerde ve Çocuklarda Kapsamlı Göz Kontrolü

Gözlük numaranızın değiştiğini düşünüyor, gözlerinizin sık kızardığını fark ediyor ya da çocuğunuzun bir gözünün kaydığından şüpheleniyor olabilirsiniz. Göz muayenesi bu sorulara yanıt verir; ancak kapsamlı bir muayenenin amacı yalnızca numara ölçmek değildir. Glokom (göz tansiyonu), diyabetik retinopati ve bazı göz tümörleri, görme bozulana kadar belirti vermeyebilir. Bunları erken yakalamanın yolu, gözün önden arkaya sistemli biçimde incelenmesidir.

Prof. Dr. Elif Betül Türkoğlu, Antalya'daki muayenehanesinde yetişkin ve çocuk hastaları muayene eder. Göz tümörleri (oküler onkoloji) alanındaki uzmanlığı sayesinde, muayenede göz dibinde beklenmedik bir leke ya da kitle saptandığında değerlendirme aynı hekim tarafından sürdürülebilir.

Kapsamlı göz muayenesinde neler yapılır?

1. Öykü: Yakınmalarınız, gözlük ve lens kullanımınız, geçirilmiş göz hastalıkları ve ameliyatlarınız, diyabet ve tansiyon gibi genel hastalıklarınız, kullandığınız ilaçlar ve ailede glokom ya da sarı nokta hastalığı olup olmadığı sorulur.
2. Görme ve numara ölçümü: Uzak ve yakın görme ölçülür; bilgisayarlı cihaz ve deneme camlarıyla gözlük numaranız belirlenir.
3. Göz hareketleri ve göz bebekleri: Şaşılık, göz hareketlerindeki kısıtlılık ve göz bebeklerinin ışığa yanıtı değerlendirilir; bir gözün öne doğru çıkması gibi göz çukuruna (orbita) ait bulgular da not edilir (bkz. orbita tümörleri).
4. Biyomikroskop muayenesi: Kapaklar, göz yüzeyi, kornea, iris ve göz merceği (katarakt açısından) mikroskopla incelenir.
5. Göz içi basıncı: Glokom taraması için göz tansiyonu ölçülür.
6. Göz dibi muayenesi: Göz bebeği damlayla büyütülür; retina, makula, görme siniri ve damarlar incelenir.
7. Gerekirse ek tetkikler: OCT, görme alanı, kornea topografisi, ultrason veya fotoğraflama.

Göz bebeği küçükken retinanın yalnızca küçük bir bölümü görülebilir. Damlayla büyütme, çevre kısımlar dahil retinanın tamamının incelenmesini sağlar. Etkisi birkaç saat sürer; bu sürede görmeniz bulanık, gözleriniz ışığa hassas olabilir.

Çocuklarda göz muayenesi ne zaman yapılmalı?

Görme, yaşamın ilk yıllarında gelişir; bu dönemde fark edilmeyen sorunlar kalıcı hâle gelebilir.

• Yenidoğan ve bebeklik: Göz bebeğine ışık tutulduğunda görülen kırmızı yansıma (kırmızı refle), doğum sonrasında ve çocuk doktoru kontrollerinde değerlendirilir.
• 3–5 yaş: Şikâyet olmasa bile en az bir kez görme taraması yapılmalıdır; tek gözdeki görme azlığı çoğu zaman aile tarafından fark edilmez.
• Okul çağı: Tahtayı görememe, kitabı çok yakına tutma, baş ağrısı veya göz kısma muayene gerektirir.
• Risk taşıyan çocuklar: Prematüre doğanlar ve ailesinde şaşılık, yüksek numara, çocukluk çağı kataraktı ya da retinoblastom öyküsü olan çocuklar daha erken ve daha sık muayene edilir.

Çocuklarda gözlük numarasının doğru ölçülebilmesi için uyum kasını gevşeten damlalar kullanılır; bu damlaların etkisi yetişkinlerde kullanılan büyütme damlalarından daha uzun sürebilir. Bebeklerde sürekli sulanan göz için gözyaşı kanalı tıkanıklığı sayfasına bakabilirsiniz.

Göz tembelliği (ambliyopi) ve tedavisi

Göz tembelliği (ambliyopi), beynin bir gözden gelen görüntüyü kullanmayı öğrenememesidir. Şaşılık, iki göz arasındaki numara farkı, katarakt ya da görme eksenini kapatan göz kapağı düşüklüğü buna yol açabilir. Tedavide önce altta yatan neden düzeltilir ve gerekiyorsa gözlük verilir; ardından iyi gören gözün günün belirli saatlerinde kapatılması (kapama tedavisi) ya da bu gözün görmesini geçici olarak bulanıklaştıran bir damla, tembel gözü çalışmaya zorlar. Tedaviye ne kadar erken başlanırsa o kadar etkilidir; yetişkinlikte başarı belirgin olarak azalır.

Şaşılık ve tedavisi

Şaşılık, iki gözün aynı noktaya bakmaması, yani bir gözün içe, dışa, yukarı ya da aşağı kaymasıdır; çocuklarda göz tembelliğine yol açabildiği için beklenmeden değerlendirilmelidir. Tedavi nedene göre gözlük, göz tembelliği tedavisi ve bazı çocuklarda göz kası ameliyatıdır. Her yeni şaşılıkta, retinoblastom gibi göz içi bir hastalığı dışlamak için büyütülmüş göz dibi muayenesi yapılmalıdır.

Yetişkinler ne sıklıkla göz muayenesi olmalı?

Gereken aralık yaşınıza ve risklerinize göre değişir:

Yakını görmede zorluk (presbiyopi) genellikle 40'lı yaşlarda başlar; bu dönem göz sağlığınızın genel olarak değerlendirilmesi için de uygun bir zamandır (bkz. presbiyopi tedavisi). Bulanık ve soluk görme, gece farlarda kamaşma gibi yakınmalar kataraktı düşündürür (bkz. katarakt ameliyatı). Hidroksiklorokin gibi retinaya yan etkisi olabilen ilaçları uzun süre kullananlarda düzenli retina taraması gerekir; Prof. Dr. Türkoğlu'nun ortak yazarı olduğu bir çalışma, bu hastalarda erken değişiklikleri yakalamak için yapısal ve işlevsel testlerin birlikte kullanılmasını desteklemektedir.

Göz kızarıklığı, konjonktivit ve üveit: ne zaman başvurmalı, nasıl tedavi edilir?

Konjonktivit (göz nezlesi) ve tedavisi

Konjonktivit kızarıklık, çapak, sabahları kapakların yapışması ve kaşıntı yapar; virüs, bakteri veya alerji kaynaklı olabilir. Tedavi nedene göre değişir: viral konjonktivit çoğu zaman kendiliğinden geçer ve soğuk kompres ile koruyucusuz suni gözyaşı rahatlatır; bakteriyel konjonktivitte antibiyotikli damla, alerjik konjonktivitte alerji damlaları kullanılır. Viral konjonktivit çok bulaşıcıdır: ellerinizi sık yıkayın, havlu ve yastık paylaşmayın.

Üveit (göz içi iltihabı) ve tedavisi

Üveit ağrı, ışığa hassasiyet, bulanık görme ve korneanın çevresinde halka şeklinde kızarıklık yapar. Behçet hastalığı gibi genel hastalıklarla ilişkili olabilir ve kalıcı hasarı önlemek için hızla tedavi edilmelidir. Tedavide iltihabı baskılayan kortizonlu damlalar ve göz bebeğini büyüten damlalar kullanılır; tekrarlayan ya da gözün arka kısmını tutan üveitte nedeni araştırmak için kan tahlilleri istenir ve gerektiğinde tedavi ilgili uzmanlarla birlikte planlanır.

Göz kızarıklığının diğer nedenleri

• Kontakt lens kullanırken ağrılı kırmızı göz: Kornea iltihabı veya ülseri olabilir; lensi çıkarın ve aynı gün muayene olun.
• Yanma ve batma: Çoğu zaman göz kuruluğu ile ilişkilidir.

Kızarıklık giderici damlaları gelişigüzel, kortizonlu damlaları ise reçetesiz ve kontrolsüz kullanmayın. Kortizonlu damlalar göz tansiyonunu yükseltebilir, katarakta yol açabilir ve bazı enfeksiyonları ağırlaştırabilir.

Acil göz muayenesi: ne zaman göz doktoruna, ne zaman acil servise?

Gözde yeni ortaya çıkan her yakınma acil değildir; ancak bazı belirtiler saatler içinde değerlendirilmelidir. Yeni başlayan kızarıklık, akıntı veya hafif batma gibi yakınmalarda aynı gün ya da birkaç gün içinde bir göz doktoruna muayene olun; aşağıdaki durumlarda ise randevu beklemeden doğrudan en yakın hastanenin acil servisine gidin.

Muayeneye gelirken nelere dikkat etmelisiniz?

• Gözlüklerinizi, kontakt lenslerinizi, kullandığınız damla ve ilaçların listesini ve varsa eski raporlarınızı getirin.
• Göz bebeğiniz damlayla büyütülecekse muayeneden sonra birkaç saat araç kullanmayın; mümkünse bir yakınınızla gelin ya da toplu taşıma kullanın. Güneş gözlüğü ışık hassasiyetini azaltır.
• Lazer ya da lens ameliyatı değerlendirmesi için geliyorsanız, ölçümlerden önce kontakt lens kullanımına ara vermeniz istenebilir; randevu alırken sorun (bkz. lazerle göz ameliyatı).
• Çocuklar için, muayeneyi uykusuz ya da aç olmadıkları bir saate planlamak işbirliğini kolaylaştırır.

Randevu için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.