Göz Kanseri Nasıl Teşhis Edilir? Göz Tümöründe Tetkikler, Görüntüleme ve Biyopsi

Göz kanseri nasıl teşhis edilir? Gözün içindeki tümörlerin çoğunda yanıt şudur: genellikle biyopsi yapılmadan. Gözün içi doğrudan görülebildiği ve taranabildiği için oküler onkolog bir melanomu, bir retinoblastomu veya zararsız bir taklitçiyi çoğu zaman bir dizi görüntüleme tetkikindeki görünümünden ve ölçümlerinden tanıyabilir. Biyopsinin hâlâ önemli bir yeri vardır, ancak seçici olarak kullanılır.

Bu sayfada her tetkikin ne gösterdiği, biyopsinin ne zaman gerektiği, genetik testlerin neler kattığı ve durumunuzun bir uzman tarafından uzaktan değerlendirilmesini istiyorsanız hangi dosyaları göndermeniz gerektiği anlatılmaktadır.

Göz kanseri adım adım nasıl teşhis edilir?

1. Öykü ve görme. Belirtiler, geçirilmiş kanserler, aile öyküsü ve genel sağlık durumu kaydedilir; görme keskinliği ve göz içi basıncı ölçülür.
2. Göz bebeği büyütülerek yapılan muayene. Damlalar göz bebeğini büyütür; böylece retinanın ve koroidin tamamı incelenebilir. Gözün ön kısmındaki tümörler biyomikroskopla (yarık lamba) incelenir.
3. Görüntüleme. Temeli fotoğraflar, ultrason ve OCT oluşturur; gerektiğinde otofloresans, anjiyografi, ön segment görüntüleme veya MR eklenir.
4. Gerekirse biyopsi. Örnek yalnızca sonuç tanıyı veya tedavi yaklaşımını değiştirecekse alınır.
5. Evreleme. Kötü huylu tümörlerde vücut taramalarıyla yayılım araştırılır; uvea melanomunda bu genellikle karaciğer görüntülemesidir. Tanı anında yayılım hastaların yalnızca yaklaşık %2–3'ünde bulunur.
6. Açıklama ve plan. Bulgular açıklanır; tedavi veya izlem planı sizinle birlikte konuşulur.

Küçük çocuklar genellikle kısa bir genel anestezi altında muayene edilir (anestezi altında muayene).

Hangi tetkikler kullanılır, her biri neyi gösterir?

Göz ultrasonu: temel ölçüm

Ultrason, kalınlığı ve taban çapını milimetrenin kesirleri düzeyinde ölçer; bu sayılar gözlem, lazer, radyoaktif plak tedavisi ve diğer tedaviler arasındaki seçimi yönlendirir. Yankı örüntüsü tümörün tanınmasına da yardımcı olur: melanomlar tipik olarak düşük-orta iç yansıtıcılık ("akustik boşluk") ve kubbe ya da mantar şekli gösterir, koroid hemanjiomları güçlü yansıtıcılık gösterir, retinoblastomdaki kalsiyum ise gölge bırakan parlak yankılar oluşturur ve bu bulgu tanıyı neredeyse kesinleştirir. Ultrason biyomikroskopisi iris ve siliyer cismi ayrıntılı olarak gösterir ve bir kisti solid bir tümörden kolayca ayırır.

OCT (çocuklar için el tipi OCT dahil)

Optik koherens tomografi, retina ve koroidin mikroskobik kesitlerini oluşturur. Küçük melanomların yaklaşık %92'sinde bulunan retina altı sıvıyı ve küçük bir melanomu koroid nevüsünden ayırmaya yardımcı olan fotoreseptör değişikliklerini saptar; radyoterapiden sonra da radyasyon makülopatisini erken yakalar. El tipi OCT aynı görüntülemeyi bebeklere ve küçük çocuklara taşır ve muayenede henüz görülemeyen küçük retinoblastomları ortaya çıkarabilir. OCT anjiyografi boya kullanmadan kan akımını gösterir; ancak tek başına bir tanı testi değil, ek bir tetkik olarak kalmaktadır.

Gözün ön kısmında yüksek çözünürlüklü OCT, oküler yüzey skuamöz neoplazisi (OSSN) için bir "optik biyopsi" işlevi görür: keskin sınırlı, anormal derecede kalın ve parlak bir yüzey tabakası (tipik olarak yaklaşık 140 µm'nin üzerinde), yayımlanmış serilerde %94–100 duyarlılık ve %100 özgüllük göstermiştir.

Otofloresans ve anjiyografi

Fundus otofloresans, bazı pigmentlerin doğal ışımasını kaydeder; turuncu pigment (lipofusin) parlak biçimde ışır ve bir nevüsün melanoma dönüşüyor olabileceğini gösteren bir risk etkenidir. Floresein ve indosiyanin yeşili (ICG) anjiyografide, kol damarından verilen bir boya gözden geçerken fotoğraflanır; böylece tümörün kendi damarları (bazı melanomlarda "çift dolaşım" vardır) ve sızıntı görülür. ICG anjiyografide koroid hemanjiomu erken dönemde parlar ve ardından boya "yıkanır"; bu da onun amelanotik bir melanomdan veya bir metastazdan ayırt edilmesine yardımcı olur.

MR ve BT

Manyetik rezonans görüntüleme (MR), tümörün göz duvarını aşıp aşmadığını, orbitaya veya optik sinire uzanıp uzanmadığını gösterir; retinoblastomda optik sinirleri ve beyni de inceler. Retinoblastomlu çocuklarda bilgisayarlı tomografiden (BT) kaçınılır, çünkü radyasyon, kalıtsal RB1 değişikliği olanlarda ileride başka kanserlerin gelişme riskini artırır. Göz çukurundaki (orbita) tümörlerde BT kemik ve kalsiyumu, MR ise yumuşak dokuları ve sinirleri gösterir (bkz. orbita tümörleri).

Biyopsi ne zaman gerekir?

Görüntülemeden sonra tanı belirsiz kaldığında, tümörün metastaz veya lenfoma olabileceği düşünüldüğünde ve genetik test için tümör hücrelerine ihtiyaç duyulduğunda biyopsi gündeme gelir.

• İnce iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB), göz duvarından veya vitreustan geçirilen çok ince bir iğneyle (25–27 gauge), çoğu zaman plak yerleştirilirken yapılır. Tanısal güvenilirliği yaklaşık %88–95'tir; yanlış negatif sonuçlar yaklaşık %3–7 oranındadır. Geçici kanama ve retina dekolmanı görülebilir; tümör hücrelerinin iğne yolu boyunca yayılması nadirdir.
• Vitreus biyopsisi, göz içi lenfoması düşünüldüğünde temel tetkiktir. Sitoloji tek başına olguların yalnızca yaklaşık %48'inde kesin sonuç verir; bu nedenle örnek ayrıca akım sitometrisi, gen testi (MYD88 L265P mutasyonu olguların yaklaşık %87'sine varan kısmında bulunur) ve sitokin ölçümüyle incelenir; IL-10/IL-6 oranının 1'in üzerinde olması lenfomayı düşündürür.
• Yüzey ve orbita tümörlerinde küçük bir lezyon tamamen çıkarılarak (eksizyonel biyopsi) veya büyük bir lezyonun bir kısmı alınarak (insizyonel biyopsi) örnek alınır.
• İmpresyon sitolojisi, göze bastırılan küçük bir filtreyle yüzey hücrelerini toplar. Girişimsel değildir; ancak yalnızca en dış tabakadan örnek aldığı için tümörün ne kadar derine ilerlediğini gösteremez.
• Retinoblastomda, tümör hücrelerinin göz dışına yayılma riski nedeniyle doğrudan biyopsi yapılmaz; gözün ön kısmındaki sıvıda (aköz hümör) tümör DNA'sının incelenmesi ("sıvı biyopsi") gelişmekte olan bir alternatiftir.

Genetik ve prognostik testler neler kazandırır?

Uvea melanomunda biyopsi hücrelerinin genetik analizi yayılma riskini tahmin eder: gen ekspresyon testine göre 5 yıllık metastaz riski Sınıf 1A tümörlerde yaklaşık %2, Sınıf 1B'de %21, Sınıf 2'de %72'dir. Bu sonuç, vücut taramalarının hangi sıklıkla gerektiğini belirler (bkz. genetik test ve biyopsi). Kalıtsal (germline) testlerde kan örneği kullanılır: retinoblastomlu her çocuğa RB1 testi önerilir; uvea melanomu olup kendisinde veya ailesinde ilişkili kanserler bulunan kişilerde BAP1 testi düşünülür.

Uzaktan ikinci görüş için neler göndermelisiniz?

Orijinal dosyalar, ekran görüntülerinden veya ekranın telefonla çekilmiş fotoğraflarından çok daha yararlıdır. Eski görüntüler de önemlidir, çünkü büyüme en önemli belirtilerden biridir.

Türkçe veya İngilizce kısa bir özet ekleyin (yaş, belirtiler, etkilenen göz, geçirilmiş kanserler, aile öyküsü, kullanılan ilaçlar) ve her dosyaya tarihini ve hangi göze (sağ/sol) ait olduğunu yazın. Sürecin tamamı ikinci görüş sayfasında anlatılmaktadır; uzaktan değerlendirmede, yüz yüze muayene, yeni bir tarama veya biyopsi gerekip gerekmediği de belirtilir.

Antalya'da Prof. Dr. Türkoğlu ile göz tümörü teşhisi

Prof. Dr. Türkoğlu, göz tümörü şüphesi olan yetişkinleri ve çocukları muayene eder; göz hastalıkları alanındaki 20 yılı aşkın deneyimine ve yayımlanmış görüntüleme araştırmalarına dayanarak ultrason, OCT ve anjiyografi görüntülerini kendisi yorumlar. Bulguları anlaşılır bir dille açıklar, bir biyopsinin veya genetik testin planı değiştirip değiştirmeyeceğini sizinle konuşur ve bir sonraki adımı sizinle birlikte netleştirir. Anestezi altında muayeneler ve özel donanım gerektiren tetkikler ilgili uzman ekiplerle birlikte düzenlenir.