Refraktif Lens Değişimi (RLE) Antalya: Kimlere Uygun, Neler Beklenmeli?

Refraktif lens değişimi (RLE), gözün kendi lensini yapay bir lensle değiştirerek gözlük ihtiyacını azaltır veya ortadan kaldırır. Modern katarakt ameliyatıyla aynı ameliyattır; tek fark, lens henüz berrakken yapılmasıdır. Refraktif lens değişimini araştıranların çoğu 40'lı yaşlarının sonunda, 50'li ya da 60'lı yaşlarındadır: okuma gözlüğü günlük yaşamın bir parçası olmuştur ya da yıllarca idare ettikleri hipermetropi artık hem yakını hem de uzağı bulanıklaştırmaktadır.

Bu sayfada RLE'den kimlerin yarar gördüğünü, kimler için başka bir seçeneğin daha uygun olduğunu, ameliyatın nasıl yapıldığını ve Antalya'da Prof. Dr. Elif Betül Türkoğlu ile tedavinin nasıl planlandığını bulacaksınız. Tüm lens ameliyatları için akıllı lens ameliyatı sayfasına bakabilirsiniz.

Refraktif lens (mercek) değişimi nedir?

Renkli tabaka olan irisin arkasında, şeklini değiştirerek odağı ince ayarlayan kristalin lens bulunur. Yaşla birlikte sertleşir, yakın işler zorlaşır (presbiyopi) ve ileride bulanıklaşır (katarakt).

RLE'de cerrah bu lensi çok küçük bir kesiden çıkarır ve onu taşıyan ince kapsülün içine bir göz içi lens (GİL) yerleştirir. İmplant miyopiyi veya hipermetropiyi, torik versiyonlarında astigmatı da düzeltir; bazı tasarımlar ayrıca yakın ve orta mesafe odağı sağlar. İşlem refraktif mercek değişimi veya şeffaf lens değişimi olarak da adlandırılır; İngiltere'de “lens replacement surgery” denir: katarakt için değil, gözlükten kurtulmak için yapılan lens değişimi.

Yapay lenste katarakt gelişemeyeceği için RLE, ileride katarakt ameliyatı ihtiyacını ortadan kaldırır. İmplantın arkasındaki kapsül yine de buğulanabilir; kısa bir lazer tedavisi bunu giderir (bkz. ikincil katarakt).

RLE için kimler uygun adaydır?

RLE zorunlu değil, isteğe bağlı (elektif) bir ameliyattır; bu yüzden asıl soru, getirdiği dengenin sizin için doğru olup olmadığıdır. En sık şu kişilerde düşünülür:

• Presbiyopisi olanlar. ABD'li deneyimli cerrahlar RLE'yi yaklaşık 43 yaşından itibaren konuşur; en uygun adaylar genellikle 50 yaşın üzerindedir. Bkz. presbiyopi tedavisi.
• Hipermetrop yetişkinler. Hipermetropi ile presbiyopinin birlikteliği, RLE'nin en sık nedenidir. Hipermetropinin lazerle düzeltilmesi 50 yaş civarında daha az tatmin edici sonuç verir; lens değişimi genellikle yaklaşık +3 ila +4 diyoptriden itibaren konuşulur.
• Kornea lazer ameliyatına uygun olmayanlar, örneğin göz kuruluğu, ince kornea veya çok yüksek gözlük numarası nedeniyle.
• Görmelerini şimdiden etkileyen erken katarakt değişiklikleri olanlar.
• Dikkatli bir retina değerlendirmesinden sonra, genellikle ileri yaştaki seçilmiş miyop yetişkinler.

İyi adayların gözleri bunun dışında sağlıklıdır ve geceleri ışıkların çevresinde hale gibi yan etkiler konusunda gerçekçi beklentileri vardır.

Ne zaman başka bir seçenek daha uygundur?

• Yakını hâlâ gözlüksüz okuyabiliyorsanız. Doğal lensiniz hâlâ odaklama yapıyor demektir; bu yüzden genç yetişkinler genellikle iyi aday değildir. Lazer veya ICL (fakik göz içi lens) çoğu zaman daha mantıklıdır. Bkz. lens değişimi mi, lazer mi, ICL mi?
• Yüksek miyopsanız, özellikle de 60 yaş altı bir erkekseniz. Retina dekolmanı riskinin sizinle kişisel olarak konuşulması gerekir.
• Makula dejenerasyonu veya glokom gibi bir retina ya da optik sinir hastalığınız varsa. Multifokal tasarımlar genellikle başka sorunu olmayan sağlıklı gözlere ayrılır.
• Gözleriniz kuruysa. Önce göz yüzeyi tedavi edilmelidir, çünkü dengesiz bir gözyaşı filmi ölçümleri etkiler.
• Gözlük veya kontakt lens size iyi geliyorsa. Sağlıklı bir lensi ameliyat etmek için tıbbi bir zorunluluk yoktur.

RLE retina dekolmanı riskini nasıl etkiler?

Retina, gözün arka duvarını döşeyen ışığa duyarlı tabakadır. Retina dekolmanında, genellikle küçük bir yırtığın ardından, retina yerinden ayrılır ve acil ameliyat gerekir. Göz içinde yapılan her ameliyat bu riski biraz artırır; en çok da uzun, miyop gözlerde.

İsveç'in Skåne bölgesinden bir kayıt çalışması, katarakt ameliyatı (RLE ile aynı ameliyat) geçiren 58.624 gözü ortalama 4,7 yıl izledi:

Uzun gözler (25 mm'den uzun) miyopinin tipik özelliğidir. Daha eski RLE çalışmaları da aynı yönü gösterir: 21 yayının (6.522 göz) toplu analizinde dekolman %1,8 oranında saptanmıştır; çok uzun, yüksek miyop gözlerden oluşan bir seride ise üç yıl içinde %8 oranında bildirilmiştir; ameliyat edilmeyen diğer gözlerde bu oran %1,2'ydi.

Risk, vitreus jeli retinaya hâlâ yapışıkken daha yüksek, jel kendiliğinden ayrıldıktan sonra ise daha düşüktür; bu ayrılma yüksek miyopide sık görülür. Bu nedenle göz bebeği büyütülerek yapılan retina muayenesi vazgeçilmezdir.

RLE'de hangi lens kullanılır?

RLE'de katarakt ameliyatındaki lenslerin aynısı kullanılır; lens tercihiniz sonucu diğer tüm kararlardan daha fazla belirler:

• Monofokal lensler tek bir mesafeye, genellikle uzağa odaklanır; bu durumda okuma gözlüğü gerekir.
• Monovizyon (karma görme) bir gözü diğerine göre biraz daha yakına ayarlar; hale azdır, ancak herkes uyum sağlayamaz.
• Geliştirilmiş monofokal ve EDOF lensler trifokallere göre daha az yan etkiyle orta mesafe görmesi ekler; bkz. EDOF lens.
• Trifokal ve multifokal lensler gözlüksüz idare etme olasılığını en yüksek düzeye çıkarır, ancak hale ve kamaşma daha fazladır; bkz. trifokal lens.
• Torik versiyonlar kornea astigmatını da düzeltir, genellikle yaklaşık 1,0 diyoptriden itibaren; bkz. torik lens.

20 çalışmayı inceleyen bir Cochrane derlemesine göre multifokal lens takılanların gözlüğe bağımlı kalma olasılığı monofokal lens takılanlara göre yaklaşık üçte bir daha düşüktü; ancak hale fark etme olasılıkları yaklaşık 3,6 kat, kamaşma bildirme olasılıkları ise %40 daha yüksekti. Avrupa kılavuzu bu nedenle lensi göz sağlığınıza, gözlükten kurtulma isteğinize ve bu etkilere ne kadar tahammül edebileceğinize göre seçmeyi önerir; bkz. göz içi lens seçimi.

Refraktif lens değişimi nasıl yapılır?

1. Değerlendirme. Gözlük numaranız, göz içi basıncınız ve gözün ön ve arka bölümleri muayene edilir. Optik biyometri, lens gücünü hesaplamak için gözün uzunluğunu ve kornea eğriliğini ölçer; gerektiğinde kornea haritalaması ve makula taraması (OCT) eklenir, göz kuruluğu varsa önce o tedavi edilir.
2. Planlama. Sizin için hangi mesafelerin en önemli olduğunu ve iki gözün aynı gün ameliyat edilip edilmeyeceğini konuşursunuz.
3. Ameliyat. Uyuşturucu damlalar ve lokal anesteziyle ameliyat boyunca uyanık kalırsınız. Genellikle dikiş gerektirmeyen küçük bir kesiden lens ultrasonla parçalanır (fakoemülsifikasyon), çıkarılır ve yerine katlanmış implant yerleştirilir; ameliyatın sonunda göz içine antibiyotik verilir. Ameliyat genellikle 20–45 dakika sürer ve aynı gün evinize dönersiniz.
4. Erken kontrol. Göz ilk günlerde, yolculuğa çıkmadan önce muayene edilir.
5. İkinci göz. İngiltere'deki kılavuzun da belirttiği gibi, iki göz aynı gün ameliyat edildiğinde ikinci lens ilk gözün sonucuna göre ayarlanamaz.
6. İyileşme. Damlalar yaklaşık dört hafta kullanılır; kalan bir numara olup olmadığı dört ila altı hafta sonra kontrol edilir.

Hangi sonuçları bekleyebilirsiniz?

Sonuçlar esas olarak lense bağlıdır ve en ayrıntılı veriler aynı implantların kullanıldığı katarakt çalışmalarından gelir. Bir trifokal lensin (AcrySof IQ PanOptix) ABD onay çalışmasında hastaların %49,6'sı 40 cm'de gözlüksüz olarak yaklaşık 20/20 (10/10) düzeyinde okuyabildi; monofokal lensle bu oran %0,9'du. Orta mesafede oranlar %73,2 ve %22,5'ti; uzak görme ise benzerdi (%73,2 ve %78,4). Uzağa ayarlanmış monofokal lensle çoğu kişi yine okuma gözlüğüne ihtiyaç duyar. Multifokal optiğe uyum haftalar ile aylar sürer; bkz. hale ve diğer yan etkiler.

RLE'nin riskleri nelerdir?

RLE, katarakt ameliyatının risklerini taşır. İngiltere'deki hasta rehberi ciddi bir komplikasyon olasılığını yaklaşık 1.000'de 1 olarak verir; ancak isteğe bağlı bir ameliyatta nadir riskler bile önemlidir:

• nadir görülen göz içi enfeksiyonu (endoftalmi);
• retina dekolmanı ve merkezi retinada şişme (kistoid makula ödemi);
• başlıca multifokal lenslerle görülen hale, kamaşma ve kontrast azalması;
• gözlük, lazerle ince ayar veya nadiren lens değişimiyle düzeltilen, hedeflenenden sapan bir sonuç;
• beş yıl içinde yaklaşık 3 kişiden 1'inde görülen ve kısa bir lazerle tedavi edilen, lensin arkasındaki kapsülün bulanıklaşması.

Akıllı lens yan etkileri ve riskleri sayfası her biri için rakamları ve tedavi yollarını verir.

RLE sonrası iyileşme

Görme ilk saatlerde bulanıktır ve birkaç gün içinde düzelir; gözde birkaç gün kum batması hissi olabilir. Çoğu kişi iki üç gün içinde hafif günlük işlerine döner; tam iyileşme yaklaşık dört ila altı hafta sürer. İlk haftalarda yüzme, spor, ağır kaldırma ve göz makyajından kaçının; görmeniz yasal sürüş standardını karşılamadan araç kullanmayın. Şehir dışından gelen hastalar ameliyat sonrası kontrolden sonra evlerine döner; bkz. katarakt ameliyatı sonrası iyileşme ve yolculuk.

Antalya'da refraktif lens değişimi: tedavinin planlanması

Prof. Dr. Türkoğlu, oküler onkoloji (göz tümörleri) alanındaki çalışmalarının yanı sıra zor vakalar da dahil olmak üzere katarakt ve lens değişimi ameliyatları yapan bir göz hastalıkları profesörüdür. Gözlerinizi değerlendirir, RLE'nin ne zaman önerilmediği de dahil seçenekleri açıklar ve tedaviyi sizinle birlikte planlar.

Şehir dışında veya yurt dışında yaşıyorsanız işe güncel gözlük reçetenizi, daha önce geçirdiğiniz göz ameliyatlarının kayıtlarını (lazerle görme düzeltme, lens hesaplamasını değiştirir), göz hastalıklarınızı ve kullandığınız ilaçları göndererek başlayabilirsiniz. Ardından Antalya'daki ölçümler RLE'nin size uygun olup olmadığını ve hangi lensin gözünüze uyduğunu kesinleştirir. Evinize döndükten sonra ameliyatınız ve takılan lens hakkındaki bilgileri kendi göz doktorunuzla paylaşmanız, takibin sürdürülmesine yardımcı olur.

Maliyet başlıca lense, bir veya iki gözün ameliyat edilmesine, tetkiklere ve dahil edilen kontrollere bağlıdır; bkz. akıllı lens ve katarakt fiyatları. Yolculuk ve konaklama planlaması için şehir dışından gelen hastalar sayfamıza göz atabilirsiniz.