Diğer tedaviler

Antalya'da Göz Sulanması ve Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Tedavisi

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı, gözyaşının gözden buruna akamamasıdır: göz sürekli sulanır, çapak birikir ve gözyaşı kesesi iltihaplanabilir. Bebeklerde tıkanıklık çoğunlukla doğuştandır; yaklaşık 10 bebekten 9'unda ilk yıl içinde kendiliğinden açılır, açılmazsa kısa bir sondalama işlemi kanalı çoğu zaman açar. Yetişkinlerde kalıcı çözüm genellikle dakriyosistorinostomi (DSR) ameliyatıdır; bu ameliyat gözyaşı için buruna yeni bir yol açar. Prof. Dr. Elif Betül Türkoğlu, Antalya'da sondalama ve DSR ameliyatı yapar.
Bebeklerde
yenidoğanların yaklaşık %5'inde görülür; çoğu ilk yıl içinde kendiliğinden açılır
4 yaşından küçüklerde sondalama
kanalı yaklaşık 10 çocuktan 8'inde açar
Yetişkinlerde kalıcı çözüm
dakriyosistorinostomi (DSR)
Acil belirti
iç köşede ağrılı, kızarık şişlik ve ateş
Anestezi
genel anestezi ya da sedasyonla birlikte lokal anestezi
Silikon tüp
kullanıldıysa genellikle yaklaşık 6 hafta sonra çıkarılır

Gözün sürekli sulanması, yanağa süzülen gözyaşı ve sabahları çapakla yapışan kirpikler çoğu zaman gözyaşı kanalı tıkanıklığına işaret eder. Bebeklerde tıkanıklık genellikle doğuştandır ve sıklıkla kendiliğinden açılır. Yetişkinlerde ise çoğunlukla yaşla birlikte gelişir. Tıkanıklık yalnızca rahatsız edici değildir; tekrarlayan enfeksiyonlara da zemin hazırlar.

Tedavi, tıkanıklığın yerine ve nedenine göre değişir. Bebeklerin çoğunda sabır, temizlik ve masaj yeterlidir; yetişkinlerde kalıcı çözüm genellikle ameliyattır. Gözyaşı yolu ameliyatları, Prof. Dr. Elif Betül Türkoğlu'nun okuloplastik cerrahi çalışmalarının bir parçasıdır. Göz kapağı düşüklüğü ameliyatı ve göz protezi cerrahisi de bu alana girer. Prof. Dr. Türkoğlu bebeklerde ve çocuklarda sondalama, yetişkinlerde dakriyosistorinostomi (DSR) ameliyatı yapar. Antalya'daki muayenehanesinde bebekler, çocuklar ve yetişkinler değerlendirilir.

Gözyaşı nasıl akar, tıkanıklık nerede olur?

Gözyaşı, üst kapağın dış kısmının altındaki gözyaşı bezinde üretilir. Her göz kırpışta göz yüzeyine yayılır. Kapakların iç köşesinde birer küçük delik (punktum) vardır. Gözyaşı bu deliklerden ince kanalcıklara (kanaliküller), oradan burun kenarındaki gözyaşı kesesine geçer. Keseden de nazolakrimal kanal aracılığıyla burnun içine boşalır. Ağladığınızda burnunuzun akmasının nedeni budur. Tıkanıklık bu yolun herhangi bir noktasında olabilir; en sık yer, kesenin altındaki kanaldır.

Her göz sulanması kanal tıkanıklığı mıdır?

Hayır. Göz, ya gözyaşı fazla üretildiği için ya da gözyaşı boşalamadığı için sulanır:

  • Fazla üretim: göz kuruluğu (kuruyan yüzeyin tahrişi refleks sulanmaya yol açar), alerji, konjonktivit, kapak kenarı iltihabı, içe dönük kirpikler veya gözdeki yabancı cisim.
  • Boşaltım sorunu: gözyaşı yollarında daralma veya tıkanıklık, gevşek ya da dışa dönük alt kapak (ektropiyon), yüz felci sonrasında göz kırpmanın gözyaşını pompalayamaması.
  • Diğer nedenler: bazı ilaçlar ve kanser tedavileri gözyaşı yollarını daraltabilir.

Bu ayrım tedaviyi belirler. Kuru göze bağlı sulanmada kanal ameliyatı işe yaramaz; göz kuruluğu tedavisi gerekir. Gevşek veya dışa dönük kapakta ise göz kapağı cerrahisi sorunu çözebilir.

Bebeklerde göz sulanması nasıl tedavi edilir?

Yaklaşık 20 yenidoğandan 1'inde, kanalın burna açılan ucundaki ince zar doğumda tam açılmamış olur. Belirtiler genellikle ilk haftalarda başlar: sürekli sulanan göz, kirpiklerde çapak ve kuruyan akıntı. Göz akı ise çoğunlukla beyazdır.

yaklaşık 10'da 9

Bu bebeklerin yaklaşık 10'da 9'unda tıkanıklık ilk yıl içinde kendiliğinden açılır.

O zamana kadar evde şunları yapabilirsiniz:

  • Masaj: Temiz işaret parmağınızla, iç göz köşesi ile burun kökü arasındaki keseye hafifçe bastırın ve parmağınızı aşağı doğru kaydırın. Yararı kesin olarak kanıtlanmamıştır, ama zararsızdır ve yaygın olarak önerilir.
  • Temizlik: Çapakları, ılık suyla ıslatılmış temiz bir pamukla iç köşeden dışa doğru silin.
  • Damla: Akıntı belirgin biçimde iltihaplıysa doktorun önerdiği antibiyotikli damla kısa süre kullanılır.

Sondalama (probing) nedir, ne zaman yapılır?

Sondalama (probing), tıkalı kanalı içeriden açan bir işlemdir. İnce, küt uçlu bir sonda, kapağın iç köşesindeki küçük delikten (punktum) sokulur, kanal boyunca ilerletilir ve burna açılan uçtaki zardan geçirilir. İşlem birkaç dakika sürer. Prof. Dr. Türkoğlu bebeklerde ve çocuklarda sondalama yapar.

Kanalların çoğu kendiliğinden açıldığı için zamanlama bir denge meselesidir. Bebek yaklaşık 12–18 aylık olana kadar beklemek makuldür. ABD'de 6–10 aylık bebeklerle yapılan bir klinik çalışmada, hemen yapılan sondalama bebeklerin %92'sinde kanalı açtı. Bekleme grubundaki bebeklerin %66'sında ise kanal 6 ay içinde kendiliğinden açıldı. Sondalama, 4 yaşından küçük çocukların yaklaşık 10'da 8'inde kanalı açar. Başarı 3 yaşından sonra azalır.

Sondalama, çocuğun yaşına göre muayenehanede bebek hareketsiz tutularak ya da sedasyon veya kısa bir genel anestezi altında yapılır. Çalışmalarda iki göz birden tıkalı olduğunda anestezi altında yapılan sondalamanın sonuçları daha iyiydi.

Kanal yine açılmazsa ikinci bir sondalama, kanalı genişleten küçük bir balon (balon dakriyoplasti) ya da en az 2 ay yerinde bırakılan ince silikon tüpler seçenekler arasındadır. ABD'de ilk sondalamanın sonuç vermediği çocuklarla yapılan çalışmalarda silikon tüp %84, balon %77, ikinci sondalama ise %56 oranında başarılı oldu. Tıkanıklığı süren daha büyük bir çocukta DSR gerekebilir; DSR çocukların %82–96'sında başarılıdır.

Yetişkinlerde gözyaşı kanalı neden tıkanır, nasıl anlaşılır?

Yetişkinlerde en sık görülen tip primer edinsel tıkanıklıktır. Kanal, yıllar içinde kronik iltihapla yavaş yavaş daralır ve belirgin bir neden bulunmaz. Orta ve ileri yaşlarda, ayrıca kadınlarda daha sık görülür. Yüz ve burun kırıkları, kronik sinüzit, burun ameliyatları, radyoterapi, kese taşları ve nadiren tümörler de kanalı tıkayabilir. Tipik yakınmalar şunlardır: rüzgârda ve soğukta artan sulanma, yanağa taşan gözyaşı, sulanmaya bağlı bulanık görme, kirpiklerde çapak ve iç köşeye bastırınca keseden gelen akıntı.

Muayenede kapakların konumu, göz yüzeyi ve punktumlar incelenir. Göze damlatılan floresein boyasının ne kadar sürede kaybolduğuna da bakılır. Gözyaşı yolu yıkamasında (irrigasyon) küt uçlu ince bir kanülle punktumdan serum verilir. Sıvının buruna geçip geçmediği ve nerede geri döndüğü, tıkanıklığın yerini gösterir. Gerekirse burun içi de muayene edilir; kanlı gözyaşı ya da kitle şüphesinde BT veya MR çekilir.

Gözyaşı kesesi iltihabı (dakriyosistit) nedir?

Tıkalı kanalın üstünde biriken gözyaşı, mikropların çoğalması için uygun bir ortamdır. Akut dakriyosistitte iç köşede ağrılı, kızarık ve şiş bir kabarıklık gelişir; ateş de olabilir. Tedavi antibiyotik ve sıcak kompresle yapılır; ağır durumlarda antibiyotik damardan verilir. Akut dönemde kanala sonda sokulmaz. Apse oluşmuşsa boşaltılması gerekebilir. İltihap yatıştıktan sonra yeni atakları önlemek için genellikle DSR planlanır.

Kese iltihabına bazen seyrek görülen mikroplar yol açar. Prof. Dr. Türkoğlu'nun kıdemli yazarı olduğu bir olgu sunumunda, tularemi adlı enfeksiyona bağlı akut dakriyosistit anlatılmıştır.

Kronik dakriyosistitte ağrı yoktur, ama keseye bastırınca iltihaplı akıntı gelir. Bu durum, katarakt (göz perdesi) ameliyatı gibi göz içi ameliyatlarından önce tedavi edilmelidir. Aksi hâlde göz içi enfeksiyon riskini artırabilir.

DSR ameliyatı (dakriyosistorinostomi) nasıl yapılır?

DSR, gözyaşı kesesi ile burun boşluğu arasında yeni bir geçit açar. Böylece tıkalı kanal devre dışı kalır ve gözyaşı doğrudan buruna akar:

  • Dış (eksternal) DSR: Burun kenarında, iç köşeye yakın küçük bir cilt kesisi yapılır. Kemikte küçük bir pencere açılır; kese ve burun mukozası birbirine dikilerek geniş bir geçit oluşturulur. Yayınlarda bildirilen başarı oranları %90–95'e ulaşır.
  • Burun içinden (endoskopik) DSR: Aynı geçit, burun içinden kamera (endoskop) yardımıyla, ciltte kesi yapılmadan açılır. Bildirilen başarısı dış yaklaşıma benzer. Tümör şüphesi, kese taşı veya ağır yüz travmasında dış yaklaşım tercih edilir.
  • Silikon tüp: Yeni geçidin açık kalmasına yardım etmek için ince, yumuşak bir tüp yerinde bırakılabilir; tüp genellikle yaklaşık 6 hafta kalır. Sonra kısa bir işlemle çıkarılır.

Prof. Dr. Türkoğlu, Antalya'da dakriyosistorinostomi ameliyatı yapar. DSR genellikle günübirlik bir ameliyattır; genel anestezi ya da sedasyonla birlikte lokal anestezi altında yapılır.

Kanalcıklar tıkalıysa ne yapılır, Jones tüpü nedir?

Tıkanıklık kesenin öncesinde, ince kanalcıklardaysa tedavi farklıdır. Punktum daralmasında deliği küçük bir işlemle genişletmek yeterli olabilir. Kısa bir bölümdeki kanalikül daralması silikon tüplerle açılabilir ya da DSR sırasında onarılabilir.

Kanaliküller bazen yaralanma, ağır enfeksiyon, bazı ilaçlar veya radyoterapi sonrasında tamamen ve kalıcı olarak kapanır. O zaman gözyaşı için bütünüyle yeni bir yol oluşturulur: iç köşeden burnun içine uzanan küçük bir cam tüp, yani Jones tüpü yerleştirilir. Bu ameliyatın adı konjonktivodakriyosistorinostomidir. Jones tüpü kalıcıdır; düzenli temizlik ve kontrol gerektirir. Zamanla yerinden oynayabilir ya da tıkanabilir. Bu yüzden genellikle diğer seçenekler uygun olmadığında tercih edilir.

Ameliyattan sonra iyileşme nasıl olur?

DSR ameliyatından sonra olağan iyileşme

  1. İlk gün

    Hafif burun kanaması olabilir; genellikle aynı gün evinize dönersiniz.

  2. Yaklaşık bir hafta

    Dış DSR'de cilt dikişleri alınır.

  3. 1–2 hafta

    Burnunuzu sümkürmeyin; yaklaşık 10 gün ağır egzersizden kaçının.

  4. 2–3 hafta

    Bu süre dolmadan uçağa binmeyin; uçabileceğiniz günü cerrahınız söyler.

  5. Yaklaşık 6 hafta

    Silikon tüp kullanıldıysa çıkarılır. Sulanmanın azalması da bu kadar sürebilir.

Antibiyotikli göz damlası ve gerekirse burun spreyi kullanırsınız. Kontrollerde gözyaşı yolu yıkanarak yeni geçidin açık olup olmadığına bakılır.

Şehir dışından Antalya'ya tedaviye geliyorsanız

Şehir dışından geliyorsanız ilk kontrole ve cilt dikişlerinin alınmasına kadar Antalya'da kalmanız uygun olur. Avrupa Oftalmik Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi Derneği (ESOPRS), DSR'den sonra 2–3 hafta uçağa binmemeyi önerir. Tüpün çıkarılma zamanı, seyahat planınıza göre önceden konuşulabilir. Ayrıntılar şehir dışından gelen hastalar sayfasındadır. Randevu için talep formunu kullanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Bebeğimin gözü sürekli sulanıyor; ne zaman doktora götürmeliyim?

Sulanma başladığında bebeğinizi bir göz doktoruna gösterin; uyarı belirtileri varsa hemen gidin. İlk haftalarda başlayan, göz akı beyaz kalan ve çapakla seyreden sulanma çoğunlukla doğuştan kanal tıkanıklığıdır. İlk muayeneden sonra masaj ve temizlikle izlenir. Işıktan kaçma, gözde büyüme, korneada bulanıklık, kızarık ve şiş bir kese ya da ateş varsa beklemeden başvurun. Sulanma aylar içinde geçmezse sondalama düşünülür.

Bebeklerde gözyaşı kanalı sondalaması hangi yaşta yapılır?

Kanal kendiliğinden açılmadıysa sondalama çoğu zaman bebek yaklaşık 12–18 aylıkken yapılır. Bebeklerdeki tıkanıklıkların çoğu ilk yıl içinde açıldığı için beklemek makuldür. Daha erken sondalama da bir seçenektir: ABD'de 6–10 aylık bebeklerle yapılan bir klinik çalışmada sondalama bebeklerin %92'sinde kanalı açtı. Başarı 3 yaşından sonra azaldığı için süren bir tıkanıklık yıllarca bekletilmemelidir.

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı damla ile geçer mi?

Hayır. Antibiyotikli damlalar enfeksiyonu ve çapağı bir süre azaltır, ama daralmış kanalı açmaz. Bebeklerde tıkanıklık çoğunlukla kendiliğinden açılır. Yetişkinlerde tam tıkanıklığın kalıcı çözümü genellikle DSR ameliyatıdır. Kısmi daralmalarda ise önce daha sınırlı işlemler denenebilir. Tıkanıklığın yerini muayene ve gözyaşı yolu yıkaması gösterir.

Gözyaşı yolu yıkaması bir tedavi midir?

Çoğu zaman hayır; yıkama (irrigasyon) esas olarak bir tanı testidir. Sıvının buruna geçip geçmediğini ve tıkanıklığın nerede olduğunu gösterir. Kısmi daralmada kısa süreli rahatlama sağlayabilir, ama tam tıkanıklıkta kalıcı bir tedavi değildir. Tekrar tekrar yıkamak yerine nedene yönelik tedavi planlanır.

DSR ameliyatı yüzde iz bırakır mı?

Dış DSR'de burun kenarında, iç köşeye yakın küçük bir kesi yapılır ve bu iz çoğu hastada birkaç ay içinde belirsizleşir. Endoskopik DSR'de ciltte kesi yoktur; geçit burun içinden açılır. Hangi yaklaşımın uygun olduğu muayenede belirlenir. Tıkanıklığın yeri, kesenin durumu, burnunuzun yapısı ve önceki ameliyatlar hesaba katılır.

DSR'den sonra tıkanıklık tekrarlar mı?

Bazen tekrarlayabilir, ama başarı oranları yüksektir: yayınlarda dış DSR için %90–95'e ulaşır. Yeni açılan geçit bazen yara dokusuyla daralır ve sulanma yeniden başlar. Bu durumda ek bir işlem ya da yeniden ameliyat gerekebilir. Bu yüzden ameliyat sonrası kontrollere gitmek ve tüpü zamanında çıkartmak önemlidir.

Antalya'da göz sulanması ve gözyaşı kanalı tıkanıklığı tedavisi fiyatları ne kadar?

Tek bir fiyat yoktur; tutar, sulanmanın nedenine ve gereken tedaviye göre değişir. Bazı hastalarda muayene, gözyaşı yolu yıkaması ve damla yeterlidir. Bebeklerde sondalama, yetişkinlerde ise dış veya endoskopik DSR gerekebilir. Ameliyatta anestezi yöntemi, silikon tüp ve kontroller de toplamı etkiler. Nedeni belirleyen muayeneden sonra size özel bir fiyat bilgisi verilir. SGK'nın katkısı durumunuza ve işlemin yapılacağı kuruma bağlıdır; muayenehane sizi önceden bilgilendirir.

Ameliyat için genel anestezi gerekir mi?

Her zaman gerekmez. DSR genellikle genel anestezi ya da sedasyonla birlikte lokal anestezi altında yapılır. Sedasyonda sizi sakinleştiren ve uyku hâli veren ilaçlar verilir. Anestezi yöntemini genel sağlık durumunuz ve uygulanacak teknik belirler. Bebeklerde sondalama kısa süren bir işlemdir. Çocuğun yaşına göre muayenehanede bebek hareketsiz tutularak ya da sedasyon veya kısa bir anestezi altında yapılır.

Kaynaklar

  1. EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Nasolacrimal Duct Obstruction, Congenital. eyewiki.org
  2. EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Dacryocystitis. eyewiki.org
  3. EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Dacryocystorhinostomy. eyewiki.org
  4. NHS. Watering eyes. nhs.uk
  5. Celik T, Yuksel D, Kosker M, Turkoglu EB. Unilateral acute dacryocystitis associated with oculoglandular tularemia: a case report. Semin Ophthalmol, 2013;28(2):91-93. PubMed
  6. Pediatric Eye Disease Investigator Group (PEDIG). A randomized trial comparing the cost-effectiveness of 2 approaches for treating unilateral nasolacrimal duct obstruction. Arch Ophthalmol, 2012. doi.org
  7. PEDIG. Primary treatment of nasolacrimal duct obstruction with probing in children younger than 4 years. Ophthalmology, 2008. doi.org
  8. Repka MX, et al. (PEDIG). Balloon catheter dilation and nasolacrimal duct intubation for treatment of nasolacrimal duct obstruction after failed probing. Arch Ophthalmol, 2009. doi.org
  9. Morrison DG, et al. Office- or facility-based probing for congenital nasolacrimal duct obstruction: a report by the American Academy of Ophthalmology. Ophthalmology, 2021. doi.org
  10. Honavar SG, et al. Outcome of probing for congenital nasolacrimal duct obstruction in older children. Am J Ophthalmol, 2000. doi.org
  11. European Society of Ophthalmic Plastic and Reconstructive Surgery (ESOPRS). Dacryocystorhinostomy (DCR) and tubes (hasta bilgilendirme metni). esoprs.eu

Gözlerinizle ilgili sorularınız mı var?

Muayenehaneye mesaj gönderin veya Antalya'da Prof. Dr. Türkoğlu'ndan randevu alın.

Talep gönder