Orbita Cerrahisi Antalya: Orbita Tümörü Ameliyatı ve Orbital Dekompresyon

Orbita (göz çukuru), gözü barındıran kemik yuvadır. Gözü hareket ettiren kaslar, optik sinir, yağ dokusu, kan damarları ve gözyaşı bezi de buradadır. Bu bölgede ameliyat iki çok farklı nedenle gerekir. Birincisi, tanısı konması ya da çıkarılması gereken bir kitledir. İkincisi, şişen dokunun gözü öne ittiği tiroid göz hastalığıdır.

Bu sayfada iki ameliyatı, neler sağlayabileceklerini, risklerini ve iyileşme dönemini bulacaksınız. Birden fazla ameliyat gerektiğinde tedavinin hangi sırayla yapıldığı da anlatılıyor.

Orbita cerrahisi (orbita ameliyatı) nedir?

Orbita cerrahisi, göz çukurunda, göz küresinin çevresinde ya da arkasında yapılan her türlü ameliyattır. Gözün kendisi açılmaz. Cerrah orbitaya doğal bir deri kıvrımından, göz kapağının iç yüzünden ya da gözün iç köşesinden ulaşır. Bazı derin bölgelere ise kulak burun boğaz (KBB) cerrahlarıyla birlikte burnun içinden girilir.

İki ana ameliyat şunlardır:

• Orbitotomi: bir kitleden örnek almak (biyopsi) ya da kitleyi çıkarmak için orbitanın açılması.
• Orbital dekompresyon: şişen dokuya daha fazla yer açmak için orbita yağının bir kısmının, ince kemik duvarların bir bölümünün ya da her ikisinin alınması.

Orbita kırıkları da orbita cerrahisiyle tedavi edilir. Yaralanmalardan sonra bu ameliyat, orbita ve çene-yüz (maksillofasiyal) cerrahlarıyla birlikte planlanır; bkz. savaş kaynaklı göz yaralanmaları.

Göz arkasındaki tümör ne zaman ameliyat edilir?

Orbitadaki bir kitle önce MR ve BT ile incelenir. Bazıları yalnızca izlenir, bazılarından biyopsi alınır, bazıları ise bütün olarak çıkarılır. Orbita tümörlerinin türleri, tetkikler ve acil değerlendirme gerektiren belirtiler orbita tümörleri sayfasında anlatılıyor.

Orbitotomi, orbitayı açan ameliyattır. Hangi yoldan girileceğini kitlenin yeri belirler. Yolların çoğu üst kapağın kıvrımından, alt kapağın iç yüzünden ya da gözün iç köşesinden geçer. Bu yüzden iz ya küçük olur ya da gizli kalır. Gözyaşı bezine ve orbitanın dış derin kısmına lateral orbitotomiyle ulaşılır. Bu ameliyatta dış kemik kenarının bir parçası çıkarılır ve ameliyatın sonunda yerine konur. Orbitanın arka kısmına yakın derin kitlelere KBB cerrahlarıyla burnun içinden ya da beyin cerrahlarıyla kafatası yoluyla ulaşılabilir.

Kitleden örnek mi alınacağı yoksa kitlenin mi çıkarılacağı, türüne bağlıdır. Kavernöz venöz malformasyon gibi sınırları belirgin, iyi huylu bir lezyon genellikle tek parça hâlinde çıkarılır. Lenfoma gibi dokuya yayılan bir kitleden ise örnek alınır; tedavi radyoterapi ya da ilaçlarla sürer. Biyopsi sonuçları çok çeşitlidir. İngiltere'de 166 orbital biyopsiyi inceleyen bir seride en sık bulgular iltihap (%38) ile lenfoma ve benzeri hastalıklar (%25) oldu.

Orbita tümörü ameliyatının riskleri nelerdir?

Lateral orbitotomiden sonra göz bir süre dışa doğru tam hareket etmeyebilir; bu genellikle düzelir. Şişlik ve morarma en çok ilk bir iki haftada göze çarpar.

Orbital dekompresyon nedir?

Orbital dekompresyon, orbitada daha fazla yer açan bir ameliyattır. Cerrah ince kemik duvarların bir bölümünü, yağ dokusunun bir kısmını ya da her ikisini alır. Böylece şişmiş doku komşu sinüslere ya da şakağa doğru genişleyebilir ve göz geriye gider.

Bu ameliyat esas olarak tiroid göz hastalığında yapılır. Hastalığın diğer adı Graves orbitopatisidir. Bu otoimmün hastalıkta orbitadaki yağ dokusu ve kaslar şişer, daha sonra da nedbeleşir. Graves hastalığı olanlarda gözlerin bir ölçüde etkilenme oranı 10'da 4'e varır. Bu kişilerin yaklaşık 100'de 6'sında göz hastalığı orta-ağırdır, yaklaşık 200'de 1'inde ise görmeyi tehdit eder.

Orbital dekompresyon ne zaman gerekir?

İki durum vardır:

• Acil dekompresyon görmeyi korur. Şişen kaslar optik siniri sıkıştırıyorsa ve damardan verilen çok yüksek doz steroid 1–2 hafta içinde görmeyi geri getirmiyorsa yapılır. Kornea ağır biçimde açıkta kalıyorsa ya da göz, kapakların önüne doğru itilmişse de uygulanır. Optik sinir sıkışması nedeniyle yapılan dekompresyondan sonra, yayımlanmış serilerde hastaların %82–88'inde görme düzeldi.
• Planlı dekompresyon öne çıkan gözü, gözün açıkta kalmasından doğan tahrişi ve baskı hissini tedavi eder. Yalnızca hastalık aktif dönemden çıktığında ve tiroid hormon düzeyleri sabitken yapılır.

Doktorlar hastalığın aktif olup olmadığını klinik aktivite skoru (KAS) ile ölçer. Skordaki her bulgu bir puandır: göz arkasında ağrı, göz hareketiyle ağrı, kapak kızarıklığı, göz akı kızarıklığı, kapak şişliği, göz akını örten zarın şişliği ve iç köşede şişlik. 7 üzerinden 3 ya da daha yüksek puan, hastalığın aktif olduğunu gösterir. Aktif dönem genellikle yaklaşık 6–18 ay sürer.

Ameliyattan önce hangi tedaviler uygulanır?

Tiroid göz hastalığı olan herkes, sigarayı bırakmaktan ve tiroid hormon düzeylerini normal tutmaktan yarar görür. Hafif ve aktif hastalık çoğu zaman 6 ay boyunca selenyum tabletleriyle tedavi edilir. Aktif orta-ağır hastalıkta 12 hafta boyunca damardan steroid verilir. Buna çoğu zaman bağışıklık sistemini baskılayan bir ilaç olan mikofenolat eklenir.

Daha yeni ilaçlar, insülin benzeri büyüme faktörü 1 (IGF-1) reseptörünü bloke eder. Teprotumumab çalışmalarında gözün öne çıkması hastaların %77–83'ünde azaldı; plasebo alanlarda bu oran %10–15'ti. Tedavi sırasında işitme ve kan şekeri izlenmelidir. İlaç Haziran 2025'te Avrupa Birliği'nde ruhsat aldı. Veligrotug-vvze (Lumvoa) ise 26 Haziran 2026'da ABD'de onaylandı. Eylül 2026 itibarıyla her iki ilaca erişim ülkeden ülkeye değişiyor. Seçilmiş olgularda orbitaya radyoterapi de bir seçenektir. Bu tedavileri endokrinologlar ve diğer uzman ekipler uygular.

Orbital dekompresyon nasıl yapılır, göz ne kadar geriye gider?

Kesilerin çoğu alt kapağın iç yüzünde, gözün iç köşesinde ya da bir deri kıvrımında gizlenir. İç duvara burnun içinden ulaşılan ameliyatlarda KBB cerrahları da ekipte yer alır. İki gözde de dekompresyon gerekiyorsa gözler aynı anda ya da birbiri ardına ameliyat edilebilir.

Seçim, gözün ne kadar öne çıktığına, orbitanızın şekline, optik sinirin durumuna ve çift görme riskine bağlıdır.

Dekompresyonun riskleri nelerdir?

Bir İngiliz hastanesinin hasta bilgilendirme broşürüne göre, dekompresyondan sonra hastaların yaklaşık %10–15'i çift görme nedeniyle prizmalı gözlüğe ya da göz kası ameliyatına ihtiyaç duyar.

Dekompresyondan sonra iyileşme nasıl olur?

Yaklaşık 4 hafta yüzmeyin ve çift gördüğünüz sürece araç kullanmayın. Şehir dışından ya da yurt dışından geliyorsanız ve dekompresyonda sinüsler açıldıysa, dönüş uçuşunuzu ameliyattan en az 3 hafta sonraya planlayın. Tarihi kontrol muayenesinde kesinleştirin.

Antalya'da orbita cerrahisi nasıl planlanır?

Prof. Dr. Elif Betül Türkoğlu, Antalya'da orbita cerrahisi yapar: orbital biyopsi, orbita tümörlerinin çıkarılması ve tiroid göz hastalığında orbital dekompresyon. Göz hastalıkları profesörü ve oküler onkologdur. Amerikan ve Avrupa oftalmik plastik ve rekonstrüktif cerrahi derneklerinin (ASOPRS ve ESOPRS) üyesidir. Burun ya da kafatası yoluyla yapılan yaklaşımlar, radyoterapi ve ilaç tedavileri ilgili uzman ekiplerle birlikte planlanır.

Antalya dışında ya da yurt dışında yaşıyorsanız işe MR ve BT'lerinizi orijinal DICOM dosyaları olarak göndererek başlayın. Yakın tarihli tiroid tahlillerinizi, önceki tedavilerin raporlarını ve yüzünüzün eski yıllardan fotoğraflarını da ekleyin. Biyopsiden ya da tümörün çıkarılmasından sonra Antalya'da ne kadar kalacağınız, yapılan ameliyata ve patoloji sonucunun ne zaman gerektiğine bağlıdır. Görüşmeler Türkçe veya İngilizce yapılır. Gerekirse muayenehanenin uluslararası hasta koordinasyon ortağı BergemHealth, Rusça ve Ukraynaca konuşan bir tercüman ve size eşlik eden bir refakat görevlisi sağlar. Bkz. şehir dışından gelen hastalar.