Şaşılık Tedavisi Antalya: Çocuklarda ve Yetişkinlerde Şaşılık Ameliyatı

İçe, dışa, yukarı ya da aşağı kayan bir göz, çocuğun görmeyi öğrenmesini etkiler. Yetişkinde ise hem görmeyi hem de başkalarının onu nasıl gördüğünü değiştirir. Birçok kişi, gözün yerinden çıkarılacağı ya da kesilip açılacağı korkusuyla tedaviyi erteler. Oysa öyle değildir: şaşılık ameliyatı gözün dışındaki kaslar üzerinde yapılır.

Bu sayfada gözlüğün, kapama tedavisinin ya da diğer tedavilerin hangi durumlarda ameliyattan önce geldiğini bulacaksınız. Ameliyatın nasıl yapıldığı, sonuçları, riskleri ve iyileşme dönemi de anlatılıyor.

Şaşılık (göz kayması) nedir?

Şaşılık (göz kayması), iki gözün aynı noktaya bakmaması demektir. Bir göz dümdüz ileri bakarken diğeri içe, dışa, yukarı ya da aşağı kayar. Kayma sürekli olabilir ya da yalnızca ara sıra, örneğin çocuk yorgunken ortaya çıkabilir.

Dünya genelinde yaklaşık 100 kişiden 2'sinin bir gözü içe ya da dışa kayar. Şaşılık genellikle çocuklukta başlar, ama yetişkinlikte de ortaya çıkabilir: yaklaşık 100 kişiden 4'ünde şaşılık yetişkin yaşta başlar.

Çocuklarda şaşılık ameliyatı ne zaman gerekir?

Şaşılığı olan her çocuk, göz bebekleri damlayla büyütülerek ayrıntılı bir göz muayenesinden geçmelidir. Şaşılıkların birçoğu hipermetropiyle ya da göz tembelliğiyle (ambliyopi) ilişkilidir. Bazıları hiç ameliyat gerekmeden tedavi edilir. Nadiren şaşılık, retinoblastom gibi bir göz hastalığının ilk belirtisidir. Retinoblastom, küçük çocuklarda retinada gelişen bir kanserdir.

Tedavi genellikle temel adımlarla başlar:

• Gözlük. Akomodatif ezotropyada göz, çocuk hipermetrop olduğu için içe kayar. Bu çocukların yaklaşık 3'te 2'sinde kaymayı tek başına gözlük kontrol eder.
• Önce göz tembelliğinin tedavisi. İyi gören göz kapatılır ya da görmesini bulanıklaştıran bir damla kullanılır. Böylece zayıf göz çalışmaya zorlanır. Bu tedavi genellikle ameliyattan önce gelir ve sonucu iyileştirebilir.
• İzlem. Çocuğun iyi kontrol edebildiği hafif bir dışa kayma çoğu zaman yalnızca izlenir. Bazen günün bir bölümünde kapama tedavisi uygulanır.

Göz, gözlüğe ve kapamaya rağmen kaymaya devam ediyorsa ya da kayma büyük ve sürekliyse ameliyat düşünülür. İnfantil ezotropya, bebek 6 aylık olmadan başlayan büyük bir içe kaymadır. Bu durumda ameliyat genellikle 2 yaşından önce yapılır. Avrupa'da yapılan bir çalışmada gözleri yaklaşık 20 aylıkken düzeltilen çocuklar, yaklaşık 4 yaşında düzeltilenlere göre daha sık bir miktar üç boyutlu görme geliştirdi (%13,5'e karşı %3,9).

Ameliyat gözleri düzeltir, ama gözlüğün ya da göz tembelliği tedavisinin yerini tutmaz. Birçok çocuğun ameliyattan sonra da ikisine birden ihtiyacı olur.

Yetişkinlerde şaşılık düzeltilebilir mi?

Evet. Şaşılık ameliyatının bir üst yaş sınırı yoktur: 90'lı yaşlardaki kişiler de ameliyattan yarar görmüştür. Çocukluktan beri süren bir şaşılık da düzeltilebilir. Yetişkinlerde ameliyat şunları sağlayabilir:

• çift görmeyi ortadan kaldırmak ya da azaltmak;
• çift görmemek için başın yana dönük ya da eğik tutulmasını düzeltmek;
• iki gözün birlikte çalıştığı alanı genişletmek;
• normal bir görünümü ve göz temasını geri kazandırmak.

Amerikan Pediatrik Oftalmoloji ve Şaşılık Derneği (AAPOS), bu ameliyatı estetik değil, onarıcı (rekonstrüktif) cerrahi sayar; çünkü ameliyat normal bir işlevi geri kazandırır. Tedavi edilen yetişkinler, özgüvenlerinin arttığını ve sosyal ortamlarda daha az kaygı duyduklarını bildirir.

Ameliyattan önce doktorunuz, gözler düzeldiğinde çift görme olup olmayacağını kontrol eder. Prizmalarla yapılan basit bir test, planlanan sonucu önceden gösterir. Şaşılığa bir sinir felci, tiroid göz hastalığı ya da kırık yol açtıysa ameliyat için ölçümlerin sabit kalması beklenir. Bu bekleme genellikle en az 6 ay sürer.

Ameliyattan önce hangi tedaviler denenebilir?

Şaşılık ameliyatı nasıl yapılır?

Gözü hareket ettiren kaslar, gözün beyaz dış duvarına, yani skleraya tutunur. Cerrah bu kaslara konjonktivada açtığı küçük bir aralıktan ulaşır. Konjonktiva, gözün beyazını örten ince ve saydam zardır. Ciltte kesi yapılmaz ve göz yerinde kalır.

Bir kasın çekişi azaltılabilir ya da artırılabilir:

• Zayıflatma (geriletme, resesyon): kas yerinden ayrılır ve göz duvarına birkaç milimetre daha geriden yeniden dikilir.
• Güçlendirme (kısaltma ya da katlama; rezeksiyon veya plikasyon): kas kısaltılır ya da katlanır. Böylece daha güçlü çeker.
• Kas aktarımı (transpozisyon): bir kas felçliyse komşu kasların bir bölümünün yeri değiştirilir. Bu kaslar, felçli kasın çekişinin bir kısmını üstlenir.

Şaşılığın türüne göre ameliyat tek gözde ya da iki gözde yapılır. Yalnızca bir göz kayıyor gibi görünse bile iki göz birden ameliyat edilebilir.

1. Ölçümler. Kayma, uzağa ve yakına bakarken ve farklı bakış yönlerinde prizmalarla ölçülür. Ameliyat bu ölçümlere göre planlanır.
2. Anestezi. Çocuklara genel anestezi uygulanır. Yetişkinlerde genel anestezi ya da sedasyonla birlikte lokal anestezi kullanılır.
3. Ameliyat. Kaç kasın ayarlandığına göre yaklaşık 40 dakika ile 2 saat arasında sürer. Dikişler genellikle kendiliğinden erir.
4. Aynı gün eve dönüş. Şaşılık ameliyatı genellikle günübirlik yapılır.

Ayarlanabilir dikiş nedir?

Bazı yetişkinlerde ve büyük yaştaki ergenlerde ayarlanabilir dikiş kullanılır. Kas geçici bir düğümle bağlanır. Birkaç saat sonra ya da ilk hafta içinde, siz uyanıkken gözlerin konumu kontrol edilir. Ardından göz damlayla uyuşturulur ve düğüm sıkılır ya da gevşetilir. ABD'deki büyük bir yetişkin hasta kayıt sisteminde, ayarlanabilir dikiş kullanılanlarda bir yıl içinde yeniden ameliyat daha az gerekti (%6,0'a karşı %8,1). Küçük çocuklarda bu dikiş genellikle kullanılmaz, çünkü ayarlama çocuğun iş birliğini gerektirir.

Şaşılık ameliyatının başarı oranı nedir?

Başarı için genellikle gözlerin kusursuz düz olması değil, yalnızca küçük bir kayma kalması ölçüt alınır. Gözlerin son konumu yaklaşık 6–8 haftada, bazen 3 ayda yerine oturur. Yetişkin şaşılığının bazı türlerinde, düz ileri bakarken görülen çift görme hastaların %95'inden fazlasında geçer.

Bazı gözler, özellikle dışa kayan gözler, yıllar içinde yeniden kayar. ABD'deki büyük bir hasta kayıt sisteminde hastaların çoğuna tek ameliyat yetti:

İnfantil ezotropyası olan çocukların %15–30'unda birden fazla ameliyat gerekir. Bu yüzden çocuklar ameliyattan sonra yıllarca düzenli kontrole gelir.

Şaşılık ameliyatının riskleri nelerdir?

Şaşılık ameliyatı sık yapılan bir ameliyattır ve ciddi komplikasyonlar nadirdir. Tabloda başlıca riskler, en sık görülenden en nadir olana doğru sıralanmıştır.

İngiltere'de yaklaşık 24.000 ameliyatı kapsayan bir çalışmada ağır bir komplikasyon yaklaşık 400 ameliyatta 1 görüldü. Kötü bir nihai sonuç, yani görme kaybı ya da düz ileri bakarken çift görme, yaklaşık 2.400'de 1 oldu. Görme kaybı çok nadirdir: yaklaşık 30.000'de 1.

Ameliyattan sonra iyileşme nasıl olur, ne zaman uçağa binebilirsiniz?

Cerrahınızın önerisine göre 2–6 hafta yüzmeyin. Genel anesteziden sonraki 48 saat boyunca ve çift gördüğünüz sürece araç kullanmayın.

Bazı göz ameliyatlarından sonra gözün içine gaz kabarcığı konduğu için uçmak kısıtlanır. Şaşılık ameliyatı ise gözün dışında yapılır ve gaz kullanılmaz. Bu yüzden gözün kendisi uçmanıza engel olmaz. Yine de eve ilk kontrolden sonra uçmanız akıllıca olur. Bu kontrol ameliyattan yaklaşık bir hafta sonradır. Kesin tarihi cerrahınız onaylar.

Tiroid göz hastalığında ve göz yaralanmalarından sonra ameliyat ne zaman yapılır?

Tiroid göz hastalığında (Graves orbitopatisi) göz kasları şişer, sertleşir ve gözü hizasından çeker. En sık gözün altındaki kas etkilenir. Kas ameliyatı ancak hastalık aktif değilse ve ölçümler en az 6 aydır sabitse planlanır. Orbitaya da orbital dekompresyon gerekiyorsa önce o yapılır. Ardından göz kası ameliyatı, en son da göz kapağı ameliyatı gelir. Tiroid göz hastalığında yayımlanmış sonuçlara göre ameliyattan sonra hastaların yaklaşık 10'da 7'sinde gözler iyi hizalandı. Yaklaşık 10'da 6'sında da çift görme kalmadı.

Göz çukuru (orbita) kırığından sonra çift görme, şişlik indikçe çoğu zaman azalır. Geçmeyen çift görme için kas ameliyatı genellikle yaralanmadan 6–9 ay sonra planlanır. Ayrıca bkz. savaş kaynaklı göz yaralanmaları.

Antalya'da şaşılık tedavisi nasıl planlanır?

Prof. Dr. Elif Betül Türkoğlu, Antalya'da çocuklara ve yetişkinlere şaşılık ameliyatı yapar. Göz hastalıkları profesörüdür; göz tümörleri, katarakt cerrahisi ve okuloplastik cerrahi de çalışma alanları arasındadır. Muayenede iki gözü de inceler, şaşılığı ölçer ve seçenekleri açıklar.

Antalya dışında ya da yurt dışında yaşıyorsanız önce eski raporlarınızı, gözlük reçetenizi ve gözlerinizin fotoğraflarını gönderebilirsiniz. Fotoğraflarda gözler dümdüz ileri ve iki yana bakıyor olmalıdır. Ameliyattan yaklaşık bir hafta sonraki ilk kontrole kadar Antalya'da kalmayı planlayın. Görüşmeler Türkçe veya İngilizce yapılır. Gerekirse muayenehanenin uluslararası hasta koordinasyon ortağı BergemHealth, Rusça ve Ukraynaca konuşan bir tercüman ve size eşlik eden bir refakat görevlisi sağlar. Bkz. şehir dışından gelen hastalar.