Fotoğrafta Gözde Beyaz Parlama: Çocuğunuzun Gözündeki Beyaz Işık Ne Anlama Gelebilir?

Belki de tesadüfen fark ettiniz: Flaşla çekilmiş bir aile fotoğrafında çocuğunuzun göz bebeklerinden biri beyaz ya da sarı parlıyor, diğeri ise alışıldık “kırmızı göz” görünümünde. Fotoğrafta göz bebeğinin beyaz görünmesine, halk arasındaki deyişle “flaşta gözün beyaz çıkmasına”, tıpta lökokori denir ve bu bulgu ciddiye alınmalıdır. Bazen optik sinirden gelen zararsız bir yansımadan kaynaklanır; ancak küçük çocuklarda görülen bir göz kanseri olan retinoblastomun ya da erken tedavi gerektiren başka hastalıkların ilk belirtisi de olabilir.

En önemli mesaj şu: Tekrar olup olmayacağını görmek için beklemeyin; birkaç gün içinde, göz bebekleri damlayla büyütülerek yapılacak bir göz muayenesi planlayın.

Fotoğrafta gözde beyaz parlama ne anlama gelir?

Fotoğraf makinesinin flaşı göze girdiğinde ışık gözün arka kısmından yansıyarak objektife geri döner. Retina ve altındaki tabaka kan damarlarından zengin olduğu için bu yansıma normalde kırmızı ya da turuncudur; fotoğraflardaki bilindik “kırmızı göz” budur. Doktorlar muayenede aynı kırmızı refleyi bir ışık kaynağıyla kontrol eder.

Işığın yolunda açık renkli bir yapı varsa (bulanık bir lens, beyaz bir tümör, skar dokusu ya da yerinden ayrılmış bir retina) yansıma beyaz veya sarımsı olur. Buna lökokori denir; beyaz pupil refleksi ya da kedi gözü refleksi olarak da bilinir. Lökokori bir ya da iki gözü etkileyebilir ve bazı fotoğraflarda görünüp bazılarında görünmeyebilir.

Çocuğun gözünde beyaz parlamaya neler yol açabilir?

Beyaz refle bir bulgudur, tanı değildir. Başlıca olasılıklar şunlardır:

Daha nadir nedenler arasında ileri evre prematüre retinopatisi ve kolobom (gözün yapılarında doğuştan bulunan bir boşluk) sayılabilir. Hiçbir doktor bu nedenleri yalnızca bir fotoğrafa bakarak birbirinden ayıramaz.

Zararsız bir yansıma da olabilir

Beyaz parlama, flaşın ışığı tesadüfen optik sinir başından, yani sinirin gözden çıktığı açık renkli diskten yansıdığında da ortaya çıkabilir. Bu, göz ile flaş arasındaki açıya bağlıdır; bu nedenle yalnızca tek bir fotoğrafta görülen beyaz refle zararsız olabilir. Ancak bir fotoğraf nedeni kanıtlayamaz; bu yüzden her beyaz refle, göz bebekleri büyütülerek yapılan bir göz muayenesini gerektirir.

Göz bebeğindeki beyazlık neden hemen kontrol ettirilmeli?

Beyaz reflenin bazı nedenlerinde zaman çok önemlidir:

• Retinoblastom, henüz göz içindeyken bulunduğunda çocukların çoğunda tedavi edilebilir. 4.064 çocuğu kapsayan Küresel Retinoblastom Sonuç Çalışması'nda kanser, tanı anında düşük gelirli ülkelerde çocukların %42,9'unda göz dışına yayılmışken, yüksek gelirli ülkelerde bu oran %0,8'di; 3 yıllık sağkalım %57,3 ile %99,5 arasında değişiyordu.
• Doğuştan katarakt erken ameliyat gerektirir: Ameliyat tek gözde genellikle 4–6 haftalıkken, iki gözde 6–8 haftalıkken yapılır, çünkü 10–12 haftayı aşan bir gecikme kalıcı görme azlığı (göz tembelliği, ambliyopi) riski taşır.
• Coats hastalığı ve retina dekolmanı, retina ciddi hasar görmeden önce daha kolay tedavi edilir.

Beş yaşın altındaki retinoblastomlu çocukların yaklaşık %60'ında hastalığın ilk belirtisi beyaz pupildir. Bu nedenle bir bebekte ya da küçük çocukta bu bulgu, muayene yapılmadan asla fotoğraf makinesine yorulmamalıdır. Göz tümörlerinin diğer uyarıcı belirtileri göz kanseri belirtileri rehberimizde yer alıyor.

Fotoğrafı nasıl yeniden çekebilirim?

Yeniden çekilen bir fotoğraf muayenenin yerini tutmaz, ancak doktora yardımcı olabilir:

1. Odanın ışıklarını azaltın; böylece çocuğunuzun göz bebekleri büyür.
2. Flaşı açın ve kırmızı göz azaltma özelliğini kapatın. Bu özelliğin ön flaşı göz bebeklerini küçültür ve refleyi gizleyebilir.
3. Fotoğraf makinesini ya da telefonu çocuğunuzun göz hizasında tutun, birkaç adım uzaktan çekin; yaklaşmak yerine yakınlaştırma (zoom) kullanın.
4. Çocuğunuzdan doğrudan objektife bakmasını isteyin ve birkaç fotoğraf çekin.
5. İki gözü karşılaştırın. Normalde iki göz bebeği de benzer kırmızı ya da turuncu bir yansıma verir; göz bebeklerinden birinin beyaz, sarı ya da belirgin şekilde farklı göründüğü her fotoğrafı not edin.
6. Orijinal dosyaları düzenlemeden saklayın; sizi endişelendiren ilk fotoğrafı da tarihiyle birlikte bunlara ekleyin.

Sonuç ne olursa olsun randevunuza gidin: Tümör, konumuna ve ışığın açısına göre bazı fotoğraflarda görünüp bazılarında görünmeyebilir. Bu yüzden normal çıkan yeni bir fotoğraf, sorun olmadığını göstermez.

Göz muayenesinde neler yapılır?

İlk muayene kısa sürer ve genellikle ağrı yapmaz. Doktor önce iki gözün kırmızı refleyini elde tutulan bir ışıkla karşılaştırır; herhangi bir fark ileri inceleme gerektirir. Ardından göz bebeğini büyüten damlalar damlatılır ve retina incelenir. Bu damlalar kısa bir süre yakar ve birkaç saat boyunca yakın görmeyi bulanıklaştırır. Pek çok çocuk, annesinin ya da babasının kucağında uyanıkken muayene edilebilir. Görüntü yetersizse ya da bir tümörden şüpheleniliyorsa ardından ultrasonografi ve anestezi altında muayene (iki retinanın da eksiksiz görülmesini sağlayan kısa bir genel anestezi) yapılabilir.

Retinoblastomdan şüpheleniliyorsa çocuğunuz vakit kaybetmeden bir oküler onkoloğa, yani göz tümörleri uzmanına yönlendirilmelidir. Tanı, tümörün görünümüne ve görüntüleme bulgularına dayanır; iğne tümör hücrelerini yayabileceği için biyopsi alınmaz. Retinoblastom ve göz tümörü teşhisi sayfalarımızda daha fazla bilgi bulabilirsiniz. Nedeni katarakt ise ameliyat genellikle birkaç hafta içinde planlanır; çocuklarda kataraktı da kapsayan zor katarakt ameliyatları sayfamıza bakabilirsiniz.

Fotoğrafı uzman değerlendirmesi için gönderebilir miyim?

Evet. Yakınınızda bir göz muayenesi ayarlarken fotoğrafı Prof. Dr. Elif Betül Türkoğlu'nun muayenehanesine de gönderebilirsiniz; ancak bu değerlendirme muayeneyi asla geciktirmemelidir. Lütfen orijinal fotoğraf dosyalarını ve tarihlerini, çocuğunuzun yaşını ve hangi gözün etkilendiğini, varsa şaşılık, kızarıklık ya da görme değişikliğini, ailede retinoblastom öyküsü olup olmadığını ve daha önce yapılmış göz muayenelerinin raporlarını ekleyin.

Çocukları ve yetişkinleri tedavi eden bir oküler onkoloji uzmanı olan Prof. Dr. Türkoğlu, çocuğunuzun ne kadar acil muayene edilmesi gerektiği ve hangi tetkiklerin gerektiği konusunda yol gösterir. Bir tümör zaten bulunmuşsa ayrıntılı bir uzaktan ikinci görüş almak mümkündür; Antalya'ya gelmeye karar veren aileler pratik bilgileri şehir dışından gelen hastalar sayfamızda bulabilir. Annesinde, babasında ya da bir kardeşinde retinoblastom öyküsü olan bebeklerin doğumdan itibaren taranması gerekir; ayrıntılar retinoblastom genetiği sayfamızda.