Gözünüzle ilgili olarak "tümör" kelimesini duymak insanı tedirgin eder. Ancak koroid hemanjiomu, vücudun başka bölgelerine yayılmayan, kan damarlarından oluşan iyi huylu bir oluşumdur. Yalnızca görmeyi etkilediğinde tedavi gerektirir ve bu durumda koroid hemanjiomunun etkili tedavi seçenekleri vardır; en sık kullanılan yöntem fotodinamik tedavidir (FDT).
Bu sayfada koroid hemanjiomunun iki tipi, yol açtığı belirtiler, uzmanların onu melanomdan ve diğer lezyonlardan nasıl ayırt ettiği ve tedaviden neler bekleyebileceğiniz anlatılmaktadır. Koroid hemanjiomu, göz kanseri rehberimizde ele alınan iyi huylu göz içi tümörlerinden biridir.
Koroid hemanjiomu nedir?
Koroid, retinayı besleyen, kan damarlarından zengin tabakadır. Koroid hemanjiomu, bu damarların iyi huylu bir kümelenmesidir. Tıbbi adıyla bir hamartomdur: bulunduğu yerde normalde de var olan bir dokunun aşırı gelişmesi. Birbirinden belirgin biçimde ayrılan iki tipi vardır:
| Özellik | Sınırlı (sirkumskribe) hemanjiom | Diffüz hemanjiom |
|---|---|---|
| Başka hastalıklarla ilişkisi | Yok; tek başına ortaya çıkar | Sturge-Weber sendromu; yüzün aynı tarafında porto şarabı lekesi (doğum lekesi) |
| Görünümü | Genellikle optik sinire veya retinanın merkezine yakın, tek, turuncu-kırmızı, kubbe biçiminde bir kabarıklık | Koroidin yaygın kalınlaşması |
| Boyutu | Genellikle 3–7 mm çapında ve 1–3 mm kalınlığında | Koroidin geniş bir alanını kaplar |
| Asıl sorun | Retina altında biriken sıvı; bulanık veya çarpık görme | Zamanla sıvı birikimi ve retina dekolmanı; glokom da sendromun bir parçasıdır |
| Olağan tedavi | Görme etkilendiğinde FDT | FDT; yeterli olmazsa düşük doz radyoterapi |
Kimlerde görülür?
Sınırlı hemanjiomlar genellikle ergenlik ile orta yaş arasında, çoğu zaman sızan sıvı görmeyi bulanıklaştırmaya başladığında fark edilir. Kalıtsal değildir.
Diffüz tip, doğuştan var olan ve yüzde porto şarabı lekesine de yol açan Sturge-Weber sendromunda görülür. Bu sendrom ailede kuşaktan kuşağa aktarılmaz; erken gelişim döneminde rastlantısal olarak ortaya çıkar. Glokom da sendromun bir parçası olduğu için Sturge-Weber sendromlu çocukların ve yetişkinlerin, göz içi basıncı (göz tansiyonu) ölçümü dahil, yaşamları boyunca düzenli göz muayenesinden geçmeleri gerekir.
Hangi belirtilere yol açar?
Bazı hemanjiomlar hiçbir belirti vermez ve rutin bir göz muayenesinde bulunur. Belirti olduğunda bunlar, retinanın altına ya da keskin görmenin merkezi olan makulaya (sarı nokta) sızan sıvıdan kaynaklanır:
- merkezde bulanık görme;
- düz çizgilerin dalgalı görünmesi gibi görüntü çarpılması;
- hipermetropiye doğru kayma; bu nedenle gözlüğünüz artık uymuyormuş gibi gelebilir.
Koroid hemanjiomu nasıl teşhis edilir?
Hemanjiom esas olarak görüntüleme yöntemleriyle tanınır. Turuncu-kırmızı rengi yol gösterici bir ipucudur; ancak asıl önemli olan, ona benzeyebilen pigmentsiz (amelanotik) bir uvea melanomundan, bir koroid metastazından veya koroid osteomundan ayırt edilmesidir.
| Tetkik | Hemanjiomda tipik bulgu | Katkısı |
|---|---|---|
| Ultrason (A/B-scan) | Yüksek iç yansıtıcılık | Melanom genellikle düşük-orta yansıtıcılık ("akustik boşluk") gösterir |
| İndosiyanin yeşili (ICG) anjiyografisi | Çok erken ve yoğun dolum, ardından geç görüntülerde boyanın "yıkanması" (wash-out) | Melanomdan farklı bir örüntü |
| Optik koherens tomografi (OCT) ve geliştirilmiş derinlik görüntülemeli OCT (EDI-OCT) | Retina altında sıvı ve tümörün üzerindeki retinada değişiklikler | Tedavi gerekip gerekmediğini gösterir, yanıtı izler |
| Fundus otofloresans ve MR | Destekleyici bilgi | Tanı belirsiz kaldığında yararlıdır |
Bu tetkikler hakkında daha fazla bilgiyi göz tümörlerinin nasıl teşhis edildiğini anlatan sayfamızda bulabilirsiniz.
Koroid hemanjiomu tedavisi nasıl yapılır?
Sıvıya ve belirtiye yol açmayan bir hemanjiom tedavi gerektirmez; fotoğraflanır ve belirli aralıklarla kontrol edilir. Sıvı görmeyi tehdit ettiğinde veya azalttığında tedavi önerilir.
Verteporfin ile fotodinamik tedavi
Görmeyi etkileyen sınırlı hemanjiomda ilk tercih edilen tedavi FDT'dir. Işığa duyarlı bir ilaç olan verteporfin koldaki bir damardan verilir; ardından özel, düşük enerjili bir lazer ışığı, damlayla büyütülmüş göz bebeğinden tümöre yöneltilir. Işık, tümörün damarlarındaki ilacı etkinleştirir ve bu damarları kapatır. İşlem ayaktan, yatış gerektirmeden yapılır; ilaç cildi kısa bir süre ışığa duyarlı hâle getirdiği için sonrasında kendinizi parlak güneş ışığından nasıl koruyacağınız size anlatılır.
Tümör genellikle yaklaşık 3 ay içinde düzleşir ve sıvı çekilir; etki, hastaların tamamında olmasa da çoğunda kalıcıdır. British Journal of Ophthalmology dergisinde (2004) yayımlanan 10 hastalık bir çalışmada tümörlerin tamamı geriledi ve retina altındaki sıvı kayboldu; 10 hastanın 8'inde görme düzeldi veya aynı kaldı. İki hastada ise koroidin sonradan gelişen incelmesi (atrofi) nedeniyle görme kaybı oldu. Bazı tümörler birden fazla seans gerektirir. Göz tümörlerinde fotodinamik tedavi sayfamızda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
Tedavi seçeneklerinin karşılaştırması
| Seçenek | Uygun olduğu durum | Neler beklenir? |
|---|---|---|
| Gözlem | Sıvı ve belirti yoksa | Belirli aralıklarla fotoğraf ve tarama |
| Fotodinamik tedavi | Görmeyi etkileyen sınırlı tümörler; diffüz tümörler de | Ayaktan yapılır; sıvı genellikle yaklaşık 3 ay içinde çekilir; bazen tekrarlanır |
| Radyoterapi (plak, proton ışını veya düşük doz dış ışın) | FDT'ye yanıt vermeyen tümörler; diffüz tümörler | Kısmi küçülme; sıvı daha yavaş, bazen 6 ay veya daha uzun sürede çekilir |
| Termoterapi, ağızdan propranolol, anti-VEGF iğneleri | Seçilmiş olgular; bazen başka tedavilerle birlikte | Kanıtlar daha sınırlıdır |
Sturge-Weber sendromunda retina altında sıvı birikmesi ve retina dekolmanı zamanla sık görülür. FDT uygulanabilir; FDT sıvıyı kontrol altına alamazsa düşük doz radyoterapi bir seçenektir. Radyoaktif plak tedavisi ve proton ışın tedavisi dahil radyoterapi, radyasyon onkolojisi ekipleriyle birlikte planlanır ve uygulanır.
Uzun vadede seyir nasıldır?
Koroid hemanjiomu iyi huyludur: yayılmaz ve kansere dönüşmesi beklenmez. Görme açısından sonuç büyük ölçüde sıvının makulayı ne kadar etkilediğine bağlıdır; görmede yeni bir azalmanın beklemeden değerlendirilmesi gerekmesinin bir nedeni de budur. Başarılı tedaviden sonra sıvı zaman zaman geri gelebilir; bu nedenle düzenli kontroller sürdürülür.
Antalya'da koroid hemanjiomu tedavisi
Prof. Dr. Türkoğlu tanıyı eksiksiz bir görüntüleme setiyle doğrular, hemanjiomu melanomdan ve ona benzeyen diğer lezyonlardan ayırt eder ve sizin için gözlemin mi yoksa tedavinin mi daha doğru seçim olduğunu açıklar. Tedavi önerildiğinde bunu sizinle birlikte planlar; özel donanım gerektiren yöntemler ilgili uzman ekiplerle birlikte uygulanır.
Antalya dışında ya da yurt dışında yaşıyorsanız, ilk adım olarak ultrason, OCT ve anjiyografi görüntülerinizi uzaktan ikinci görüş için gönderebilirsiniz. Yanıtta bulguların hemanjiomla uyumlu olup olmadığı ve şu anda tedavinin gerekli olup olmadığı açıklanır; yolculuk ve konaklama planlaması şehir dışından gelen hastalar sayfasında anlatılmaktadır.
Sık sorulan sorular
Koroid hemanjiomu kanser midir?
Hayır. Kan damarlarından oluşan iyi huylu bir tümördür. Vücudun başka bölgelerine yayılmaz ve kansere dönüşmesi beklenmez. Tedavi yalnızca tümörden sızan sıvı görmeyi etkilediğinde gerekir. Ayrıntılı görüntüleme, esas olarak pigmentsiz bir melanom veya bir metastazla karıştırılmadığından emin olmak için önemlidir.
Görmem neden bulanık?
Bulanıklık, retinanın altına veya okumada ve yüzleri tanımada kullandığımız bölge olan makulaya sızan sıvıdan kaynaklanır. Sıvı gözü daha hipermetrop hâle de getirebilir; bu yüzden gözlüğünüz artık işe yaramıyormuş gibi gelebilir. Tedavinin amacı retinayı kurutarak görmeyi sabitlemek veya iyileştirmektir.
FDT sırasında neler olur?
Işığa duyarlı bir ilaç olan verteporfin damardan verilir; ardından özel, düşük enerjili bir lazer ışığı büyütülmüş göz bebeğinden tümöre uygulanır. Işık, tümörün damarlarındaki ilacı etkinleştirir ve bu damarları kapatır. İşlem ayaktan yapılır; sonrasında cildinizi ve gözlerinizi kısa bir süre parlak ışıktan nasıl koruyacağınız anlatılır.
Koroid hemanjiomunda FDT ne kadar etkilidir?
Sınırlı hemanjiomların çoğunda FDT iyi sonuç verir: tümör düzleşir ve sıvı genellikle yaklaşık 3 ay içinde çekilir. Yayımlanmış 10 hastalık bir çalışmada tümörlerin tamamı geriledi ve 10 hastanın 8'inde görme düzeldi veya aynı kaldı. Etki çoğu hastada kalıcıdır; ancak bazı hastalarda yeni bir seans veya farklı bir tedavi gerekir.
Birden fazla FDT seansı gerekir mi?
Bazen. Yanıt, sonraki haftalarda ve aylarda OCT taramalarıyla izlenir; sıvı sürerse veya geri gelirse yeni bir seans düşünülür. FDT sıvıyı kontrol altına alamazsa, özellikle Sturge-Weber sendromundaki diffüz tipte, olağan alternatif radyoterapidir.
Başka hastalıklarla bağlantılı mıdır?
Sınırlı tip başka bir hastalıkla bağlantılı değildir. Diffüz tip ise yüzde porto şarabı lekesi ve glokoma yatkınlıkla birlikte Sturge-Weber sendromunda görülür. Bu nedenle Sturge-Weber sendromlu kişilerin çocukluktan itibaren, göz tansiyonu ölçümü dahil, düzenli göz muayenesi olmaları gerekir.
Radyoterapi hiç gerekir mi?
Evet, bazı durumlarda. Diffüz hemanjiomlarda ve FDT'ye yeterli yanıt vermeyen sınırlı tümörlerde radyoaktif plak tedavisi, proton ışın tedavisi veya düşük doz dış ışın radyoterapisi kullanılır. Radyoterapi tümörü yalnızca kısmen küçültür ve sıvının çekilmesi 6 ay veya daha uzun sürebilir. Radyasyon onkolojisi ekipleriyle birlikte uygulanır.
Kaynaklar
- EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Intraocular Vascular Tumors. eyewiki.org
- EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Uveal Melanoma. eyewiki.org
- Singh et al. [Sınırlı koroid hemanjiomunda fotodinamik tedavi: 10 hasta]. British Journal of Ophthalmology, 2004. bjo.bmj.com
- Karaca BÖ, Türkoğlu EB, Doğan ME. Long term results of photodynamic therapy in intraocular tumors. Photodiagnosis and Photodynamic Therapy, 2023;42:103564. PubMed
- Turkoglu EB, Pointdujour-Lim R, Mashayekhi A, Shields CL. Photodynamic therapy as primary treatment for small choroidal melanoma. Retina, 2019;39(7):1319-1325. PubMed