Gözünüzle ilgili "tümör" kelimesini duymak insanı tedirgin eder. Ancak koroid hemanjiomu, kan damarlarından oluşan iyi huylu bir oluşumdur. Vücudun başka yerlerine yayılmaz ve kansere dönüşmesi beklenmez. Yalnızca görmeyi etkilediğinde tedavi gerekir. Bu durumda en sık fotodinamik tedavi (FDT) kullanılır.
Koroid hemanjiomu, göz kanseri rehberinde anlatılan iyi huylu göz içi tümörlerinden biridir.
Koroid hemanjiomu nedir?
Koroid, retinanın altında onu besleyen, kan damarlarından zengin tabakadır. Koroid hemanjiomu bu damarların iyi huylu bir kümesidir. Tıbbi sınıflamada bir hamartomdur: o bölgede normalde de bulunan bir dokunun aşırı gelişmesi. İki tipi vardır. Sınırlı (sirkumskribe) hemanjiom, kenarları belirgin tek bir tümördür. Diffüz hemanjiom ise geniş bir alana yayılır.
| Özellik | Sınırlı (sirkumskribe) hemanjiom | Diffüz hemanjiom |
|---|---|---|
| Başka hastalıklarla ilişkisi | Yok; tek başına ortaya çıkar | Sturge-Weber sendromu; yüzün aynı tarafında porto şarabı lekesi (doğum lekesi) |
| Görünümü | Genellikle optik sinire veya retinanın merkezine yakın, tek, turuncu-kırmızı, kubbe biçiminde bir kabarıklık | Koroidin yaygın kalınlaşması |
| Boyutu | Genellikle 3–7 mm çapında ve 1–3 mm kalınlığında | Koroidin geniş bir alanını kaplar |
| Asıl sorun | Retina altında biriken sıvı; bulanık veya çarpık görme | Zamanla sıvı birikimi ve retina dekolmanı; glokom (göz tansiyonu) da sendromun bir parçasıdır |
| Olağan tedavi | Görme etkilendiğinde FDT | FDT; yeterli olmazsa düşük doz radyoterapi |
Kimlerde görülür?
Sınırlı hemanjiom genellikle ergenlik ile orta yaş arasında saptanır. Çoğu zaman sızan sıvı görmeyi bulanıklaştırmaya başladığında fark edilir. Kalıtsal değildir.
Diffüz tip Sturge-Weber sendromunda görülür. Bu sendrom doğuştan vardır ve yüzde porto şarabı lekesi denen bir doğum lekesine yol açar. Ailede kuşaktan kuşağa geçmez; erken gelişim döneminde rastlantısal olarak ortaya çıkar. Optik siniri zedeleyebilen göz içi basıncı (göz tansiyonu) yüksekliği, yani glokom da sendromun bir parçasıdır. Bu yüzden Sturge-Weber sendromlu çocuklar ve yetişkinler ömür boyu düzenli göz muayenesi olmalıdır. Bu muayenelerde göz tansiyonu da ölçülür.
Hangi belirtilere yol açar?
Bazı hemanjiomlar hiç belirti vermez ve rutin göz muayenesinde bulunur. Belirti varsa, bunlar retinanın altına ya da makulaya (sarı nokta) sızan sıvıdan kaynaklanır. Makula, keskin görmenin merkezidir. Şunlara dikkat edin:
- merkezde bulanık görme;
- düz çizgilerin dalgalı görünmesi gibi görüntü çarpılması;
- hipermetropiye doğru kayma: gözlüğünüz artık uymuyormuş gibi gelir.
Koroid hemanjiomu nasıl teşhis edilir?
Tanı esas olarak görüntülemeyle konur. Turuncu-kırmızı rengi yol gösterici bir ipucudur. Asıl önemli olan, onu benzer görünen oluşumlardan ayırmaktır. Bunlardan biri pigmentsiz (amelanotik) bir uvea melanomu olabilir. Bir diğeri koroid metastazı, yani başka bir organdaki kanserin göze yayılmasıdır. Üçüncüsü ise kemik dokusundan oluşan iyi huylu bir yapı olan koroid osteomudur.
| Tetkik | Hemanjiomda tipik bulgu | Katkısı |
|---|---|---|
| Göz ultrasonu | Yüksek iç yansıtıcılık: tümör parlak yankı verir | Melanom genellikle düşük-orta yankı verir ("akustik boşluk") |
| İndosiyanin yeşili (ICG) anjiyografisi | Boya tümörü çok erken ve yoğun doldurur, geç görüntülerde "yıkanır" (wash-out) | Melanomdan farklı bir örüntü |
| Optik koherens tomografi (OCT), derin kesitler dahil | Retina altında sıvı ve tümörün üzerindeki retinada değişiklikler | Tedavi gerekip gerekmediğini gösterir, tedaviye yanıtın izlenmesini sağlar |
| Fundus otofloresansı ve MR | Destekleyici bilgi | Tanı belirsiz kaldığında yararlıdır |
Bu tetkikler göz tümörü teşhisi sayfasında ayrıntılı anlatılıyor.
Koroid hemanjiomu tedavisi nasıl yapılır?
Sıvıya ve belirtiye yol açmayan bir hemanjiom tedavi gerektirmez. Fotoğraflanır ve belirli aralıklarla kontrol edilir. Sıvı görmeyi tehdit ettiğinde ya da azalttığında tedavi önerilir.
Fotodinamik tedavi nasıl uygulanır?
Görmeyi etkileyen sınırlı hemanjiomda ilk tercih FDT'dir. Işığa duyarlı bir ilaç olan verteporfin koldaki bir damardan verilir. Ardından özel, düşük enerjili bir lazer ışığı, büyütülmüş göz bebeğinden tümöre yöneltilir. Işık, tümörün damarlarındaki ilacı etkinleştirir ve bu damarları kapatır. İşlem ayaktan yapılır, yatış gerekmez. İlaç cildi kısa bir süre ışığa duyarlı hâle getirir. Bu yüzden sonrasında kendinizi parlak güneşten nasıl koruyacağınız size anlatılır.
Tümör genellikle yaklaşık 3 ay içinde düzleşir ve sıvı çekilir. Etki, hastaların tamamında olmasa da çoğunda kalıcıdır. British Journal of Ophthalmology dergisinde (2004) yayımlanan 10 hastalık bir çalışmada tümörlerin tamamı geriledi ve retina altındaki sıvı kayboldu.
10'da 8
İki hastada ise koroid zamanla inceldiği için (atrofi) görme kaybı oldu. Bazı tümörler birden fazla seans gerektirir. Ayrıntılar göz tümörlerinde fotodinamik tedavi sayfasında.
Başka hangi tedaviler var?
| Seçenek | Uygun olduğu durum | Neler beklenir? |
|---|---|---|
| Gözlem | Sıvı ve belirti yoksa | Belirli aralıklarla fotoğraf ve tarama |
| Fotodinamik tedavi | Görmeyi etkileyen sınırlı tümörler; diffüz tümörler de | Ayaktan yapılır; sıvı genellikle yaklaşık 3 ay içinde çekilir; bazen tekrarlanır |
| Radyoterapi (plak, proton ışını veya düşük doz dış ışın) | FDT'ye yanıt vermeyen tümörler; diffüz tümörler | Kısmi küçülme; sıvı daha yavaş, bazen 6 ay veya daha uzun sürede çekilir |
| Termoterapi, ağızdan propranolol, göz içine anti-VEGF iğneleri | Seçilmiş olgular; bazen başka tedavilerle birlikte | Kanıtlar daha sınırlıdır |
Sturge-Weber sendromunda zamanla retina altında sıvı birikmesi ve retina dekolmanı sık görülür. Retina dekolmanında retina, göz duvarından ayrılır. Bu durumda FDT uygulanabilir; FDT sıvıyı kontrol altına alamazsa düşük doz radyoterapi bir seçenektir. Radyoaktif plak tedavisi ve proton ışın tedavisi dahil radyoterapi, radyasyon onkolojisi ekipleriyle birlikte planlanır ve uygulanır.
Uzun vadede seyir nasıldır?
Koroid hemanjiomu iyi huyludur: yayılmaz ve kansere dönüşmesi beklenmez. Görmenin ne kadar korunacağı büyük ölçüde sıvının makulayı ne kadar etkilediğine bağlıdır. Bu yüzden görmedeki yeni bir azalma beklemeden değerlendirilmelidir. Başarılı tedaviden sonra sıvı zaman zaman geri gelebilir. Bu nedenle düzenli kontroller sürdürülür.
Antalya'da koroid hemanjiomu tedavisi
Prof. Dr. Türkoğlu tanıyı gerekli tüm görüntüleme tetkikleriyle doğrular. Hemanjiomu melanomdan ve ona benzeyen diğer lezyonlardan ayırır. Ardından sizin için gözlemin mi, tedavinin mi daha uygun olduğunu açıklar. Tedavi gerekirse onu sizinle birlikte planlar. Özel donanım gerektiren yöntemler ilgili uzman ekiplerle birlikte uygulanır.
Antalya dışında ya da yurt dışında yaşıyorsanız önce ultrason, OCT ve anjiyografi görüntülerinizi, varsa eski fotoğraflarınızla birlikte uzaktan ikinci görüş için gönderin. Yanıtta bulguların hemanjiomla uyumlu olup olmadığı ve şu anda tedavi gerekip gerekmediği açıklanır. Seyahat ve konaklama planlaması şehir dışından gelen hastalar sayfasında.
Sık sorulan sorular
Koroid hemanjiomu kanser midir?
Hayır. Kan damarlarından oluşan iyi huylu bir tümördür. Vücudun başka yerlerine yayılmaz ve kansere dönüşmesi beklenmez. Tedavi yalnızca tümörden sızan sıvı görmeyi etkilediğinde gerekir. Ayrıntılı görüntüleme esas olarak bir amaç için önemlidir: tümörün pigmentsiz bir melanom ya da bir metastazla karıştırılmaması.
Görmem neden bulanık?
Bulanıklık, retinanın altına ya da makulaya sızan sıvıdan kaynaklanır. Makula, okumayı ve yüzleri tanımayı sağlayan bölgedir. Sıvı gözü daha hipermetrop hâle de getirebilir; bu yüzden gözlüğünüz artık işe yaramıyormuş gibi gelebilir. Tedavinin amacı retina altındaki sıvıyı gidermek ve böylece görmeyi sabitlemek ya da iyileştirmektir.
FDT sırasında neler olur?
Işığa duyarlı bir ilaç olan verteporfin koldaki bir damardan verilir. Ardından özel, düşük enerjili bir lazer ışığı büyütülmüş göz bebeğinden tümöre uygulanır. Işık, tümörün damarlarındaki ilacı etkinleştirir ve bu damarları kapatır. İşlem ayaktan yapılır. Sonrasında cildinizi ve gözlerinizi kısa bir süre parlak ışıktan nasıl koruyacağınız anlatılır.
Koroid hemanjiomunda FDT ne kadar etkilidir?
Sınırlı hemanjiomların çoğunda FDT iyi sonuç verir: tümör düzleşir ve sıvı genellikle yaklaşık 3 ay içinde çekilir. Yayımlanmış 10 hastalık bir çalışmada tümörlerin tamamı geriledi. Hastaların 8'inde görme düzeldi ya da aynı kaldı. Etki çoğu hastada kalıcıdır; ancak bazılarında yeni bir seans ya da farklı bir tedavi gerekir.
Birden fazla FDT seansı gerekir mi?
Bazen. Yanıt, sonraki haftalarda ve aylarda OCT taramalarıyla izlenir. Bu yüzden tedaviden sonraki kontroller önemlidir. Sıvı sürerse ya da geri gelirse yeni bir seans düşünülür. FDT sıvıyı kontrol altına alamazsa olağan alternatif radyoterapidir. Bu seçenek özellikle Sturge-Weber sendromundaki diffüz tipte gündeme gelir.
Başka hastalıklarla bağlantılı mıdır?
Sınırlı tip başka bir hastalıkla bağlantılı değildir. Diffüz tip ise Sturge-Weber sendromunda görülür. Bu sendromda yüzde porto şarabı lekesi ve glokoma yatkınlık da vardır. Bu nedenle Sturge-Weber sendromlu kişiler çocukluktan itibaren düzenli göz muayenesi olmalıdır. Bu muayenelerde göz tansiyonu da ölçülür.
Radyoterapi gerekebilir mi?
Evet, bazı durumlarda: diffüz hemanjiomlarda ve FDT'ye yeterli yanıt vermeyen sınırlı tümörlerde. Radyoaktif plak tedavisi, proton ışın tedavisi ya da düşük doz dış ışın radyoterapisi uygulanabilir. Radyoterapi tümörü yalnızca kısmen küçültür; sıvının çekilmesi 6 ay ya da daha uzun sürebilir. Tedavi, radyasyon onkolojisi ekipleriyle birlikte uygulanır.
Kaynaklar
- EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Intraocular Vascular Tumors. eyewiki.org
- EyeWiki (American Academy of Ophthalmology). Uveal Melanoma. eyewiki.org
- Singh et al. [Sınırlı koroid hemanjiomunda fotodinamik tedavi: 10 hasta]. British Journal of Ophthalmology, 2004. bjo.bmj.com
- Karaca BÖ, Türkoğlu EB, Doğan ME. Long term results of photodynamic therapy in intraocular tumors. Photodiagnosis and Photodynamic Therapy, 2023;42:103564. PubMed
- Turkoglu EB, Pointdujour-Lim R, Mashayekhi A, Shields CL. Photodynamic therapy as primary treatment for small choroidal melanoma. Retina, 2019;39(7):1319-1325. PubMed
